دستار - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T10:05:50Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۹۰:		خط ۹۰:
	*موسوی، سید جلال، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستار‌بندی در ادبیات»، فصلنامه پژوهش‌های ادبی، شماره 66، زمستان 1398ش.		*موسوی، سید جلال، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستار‌بندی در ادبیات»، فصلنامه پژوهش‌های ادبی، شماره 66، زمستان 1398ش.
	*موسوی، سید جلال، «بی‌دستار شدن، اشکال و دلایل»، دوماهنامۀ فرهنگ و ادبیات عامه، شمارۀ 19، فروردین و اردیبهشت 1397ش.		*موسوی، سید جلال، «بی‌دستار شدن، اشکال و دلایل»، دوماهنامۀ فرهنگ و ادبیات عامه، شمارۀ 19، فروردین و اردیبهشت 1397ش.

	~~[[رده: ویکی‌رز]]~~

سعید مقدم: /* عمامه */

2025-03-18T05:37:32Z

عمامه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۰۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	عوامل پیدا و نا‌پیدایی در بستن دستار دخیل هستند؛ به‌طور مثال سنت‌ها و سفارشات دینی یکی از مواردی است که بر نحوه بستن دستار تأثیر‌گذار بوده است. نوع دیگر آن، تقلید از رفتار مرشد و یا شخصیتی محبوب در اجتماع است که مردم برای نمایش هم‌فکری و هم‌سویی خود با او به تقلید پوشش می‌پردازند. دستار بستن امیرعلی‌شیر نوایی که بعد‌ها به‌طرز میرعلی شیری از آن یاد شده یکی از این برخوردها است و یا «ابازه پاشا» عثمانی به‌علت محبوبیت باعث ترویج روشی در بستن دستار پس از مرگ خود شد. <ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص150.]</ref>		عوامل پیدا و نا‌پیدایی در بستن دستار دخیل هستند؛ به‌طور مثال سنت‌ها و سفارشات دینی یکی از مواردی است که بر نحوه بستن دستار تأثیر‌گذار بوده است. نوع دیگر آن، تقلید از رفتار مرشد و یا شخصیتی محبوب در اجتماع است که مردم برای نمایش هم‌فکری و هم‌سویی خود با او به تقلید پوشش می‌پردازند. دستار بستن امیرعلی‌شیر نوایی که بعد‌ها به‌طرز میرعلی شیری از آن یاد شده یکی از این برخوردها است و یا «ابازه پاشا» عثمانی به‌علت محبوبیت باعث ترویج روشی در بستن دستار پس از مرگ خود شد. <ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص150.]</ref>
	==عمامه==		==عمامه==
	در کتاب فرهنگ البسه مسلمانان از دستار نام برده نشده است؛ اما به واژه‌ای به‌نام ~~«عَمّامه»~~ اشاره شده است و دو معنی برای آن آورده شده است. عمامه‌ای شامل عرقچین به‌همراه قطعه‌ پارچه‌ای که به دور آن می‌پیچند و دیگری قطعه پارچه‌ای که چند مرتبه به دور عرقچین پیچیده می‌شود.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص38-39.] </ref>		در کتاب فرهنگ البسه مسلمانان از دستار نام برده نشده است؛ اما به واژه‌ای به‌نام «[[عمامه\|عَمّامه]]» اشاره شده است و دو معنی برای آن آورده شده است. عمامه‌ای شامل عرقچین به‌همراه قطعه‌ پارچه‌ای که به دور آن می‌پیچند و دیگری قطعه پارچه‌ای که چند مرتبه به دور عرقچین پیچیده می‌شود.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص38-39.] </ref>

	عمامه‌ای که پیامبر می‌پوشید، السحاب (ابر) نامیده می‌شد.<ref> دُزی، فرهنگ البسه مسلمانان، 1345ش، ص288.</ref> سادات و بازماندگان از اهل پیامبر عمامه سبز می‌پوشیدند. در قدیم یک تکه پارچه‌ای سبز رنگ‌ به‌قصد پنهان‌کردن چیزی در آن، به عمامه متصل می‌کردند، در داستان هزارو یک شب به پنهان‌کردن نامه در زیر عمامه اشاره شده است.<ref> بی‌نام، هزارویک شب، ج1، 1390ش،ص313.</ref> به عقیده برخی از مستشرقین در شرق برای تشخیص قبر یک زن از یک مرد، با نقش کردن تصویر عمامۀ مرد روی قبر نشانه می‌گذاشتند.<ref> دُزی، فرهنگ البسه مسلمانان، 1345ش، ص293.</ref>		عمامه‌ای که پیامبر می‌پوشید، السحاب (ابر) نامیده می‌شد.<ref> دُزی، فرهنگ البسه مسلمانان، 1345ش، ص288.</ref> سادات و بازماندگان از اهل پیامبر عمامه سبز می‌پوشیدند. در قدیم یک تکه پارچه‌ای سبز رنگ‌ به‌قصد پنهان‌کردن چیزی در آن، به عمامه متصل می‌کردند، در داستان هزارو یک شب به پنهان‌کردن نامه در زیر عمامه اشاره شده است.<ref> بی‌نام، هزارویک شب، ج1، 1390ش،ص313.</ref> به عقیده برخی از مستشرقین در شرق برای تشخیص قبر یک زن از یک مرد، با نقش کردن تصویر عمامۀ مرد روی قبر نشانه می‌گذاشتند.<ref> دُزی، فرهنگ البسه مسلمانان، 1345ش، ص293.</ref>

سعید مقدم در ‏۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۳۶

2025-03-18T05:36:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:فردوسی.jpg\|بندانگشتی\|260x260پیکسل\|دستار، فردوسی قرن چهارم ه.ق]]		[[پرونده:فردوسی.jpg\|بندانگشتی\|260x260پیکسل\|دستار، فردوسی قرن چهارم ه.ق]]
	<big>'''دَستار؛'''</big> سربند زنان و مردان ایرانی.<br>		<big>'''دَستار؛'''</big> سربند زنان و مردان ایرانی.<br>
	دستار یا عمامه بخشی از پوشاک ‌در تاریخ ایران است. دستار در دوره‌های مختلفی از تاریخ در میان سایر اقلام پوشاک نقش مهمی در نمایش قومیت،‌ جایگاه و منزلت اجتماعی، عیان نمودن جنسیت و احوال پوشنده ایفا می‌کند.		دستار یا [[عمامه]] بخشی از پوشاک ‌در تاریخ ایران است. دستار در دوره‌های مختلفی از تاریخ در میان سایر اقلام پوشاک نقش مهمی در نمایش قومیت،‌ جایگاه و منزلت اجتماعی، عیان نمودن جنسیت و احوال پوشنده ایفا می‌کند.

	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==

سعید مقدم در ‏۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۵۶

2024-05-08T06:56:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۲۶
خط ۹۲:		خط ۹۲:

	[[رده: ویکی‌رز]]		[[رده: ویکی‌رز]]
	~~[[رده: پوشش]]~~

علیرضا محمددوست در ‏۲۰ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۱۰:۰۲

2024-03-10T10:02:28Z

صفحهٔ تازه

[[پرونده:فردوسی.jpg|بندانگشتی|260x260پیکسل|دستار، فردوسی قرن چهارم ه.ق]]
<big>'''دَستار؛'''</big> سربند زنان و مردان ایرانی.<br>
دستار یا عمامه بخشی از پوشاک ‌در تاریخ ایران است. دستار در دوره‌های مختلفی از تاریخ در میان سایر اقلام پوشاک نقش مهمی در نمایش قومیت،‌ جایگاه و منزلت اجتماعی، عیان نمودن جنسیت و احوال پوشنده ایفا می‌کند.

==مفهوم‌شناسی==
دستار، اسم مرکبی از «دست‌» و پسوند «ار»، در لغت به‌معنای دستمال و روپاک است و در اصطلاح به هر پارچه‌ای که به دور سر با وضعیتی خاص پیچیده شود، دستار گویند. شال سَر، عمامه، مندیل، عِصابه و مِکوَره مترادف دستار هستند.‌<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ دستار.]</ref> دستار بدون کلاه و یا عرقچین به دور سر بسته نمی‌شود و پس از پوشیدن عرقچین پارچه به دور آن پیچیده می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص38.] </ref>
==اجزای دستار==
دستار از پیچه‌، چشم‌، طَرف ‌یا‌ گوشه‌، طُرّه‌ یا‌ دنباله‌، عُقده‌ یا‌ گره‌ و‌ کلاه تشکیل شده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص43.] </ref>
==نحوه بستن دستار==
بستن دستار شیوه خاصی دارد؛ قسمتی از پارچه دستار گردن را می‌پوشاند و لایه‌های زیادی از باقی‌ماندۀ پارچه مانند تاج بر سر گذاشته می‌شود. قسمتی از آن دور سر و مابقی در پشت گردن، آویزان می‌شود. استفاده از آن میان زنان و مردان رایج است. روش بستن دستار در عصر صفوی بسیار متفاوت بوده است؛ با استفاده از پارچه‌ای راه‌راه، یا چهارخانه و یا رنگی یک‌دست به دور کلاهی از جنس نمد چندین بار پیچیده می‌شده است و برای تزیین از پر و یا گل و گیاه استفاده می‌کردند.<ref>شهشهانی، تاریخ پوشش سر در ایران، 1374ش، ص129-131. </ref>
نحوه دستار بستن و ‌پیچ و تاپ آن نزد شاعران خیال‌پرداز، استعاره از غنچه، گل و شکوفه گرفته شده است «دستار گل امروز نگر گشته پریشان ..... دیروز، گر از غنچه به سر تاج کیان داشت».<ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص151.]</ref>
==عوامل مؤثر در شیوه بستن دستار==
عوامل پیدا و نا‌پیدایی در بستن دستار دخیل هستند؛ به‌طور مثال سنت‌ها و سفارشات دینی یکی از مواردی است که بر نحوه بستن دستار تأثیر‌گذار بوده است. نوع دیگر آن، تقلید از رفتار مرشد و یا شخصیتی محبوب در اجتماع است که مردم برای نمایش هم‌فکری و هم‌سویی خود با او به تقلید پوشش می‌پردازند. دستار بستن امیرعلی‌شیر نوایی که بعد‌ها به‌طرز میرعلی شیری از آن یاد شده یکی از این برخوردها است و یا «ابازه پاشا» عثمانی به‌علت محبوبیت باعث ترویج روشی در بستن دستار پس از مرگ خود شد. <ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص150.]</ref>
==عمامه==
در کتاب فرهنگ البسه مسلمانان از دستار نام برده نشده است؛ اما به واژه‌ای به‌نام «عَمّامه» اشاره شده است و دو معنی برای آن آورده شده است. عمامه‌ای شامل عرقچین به‌همراه قطعه‌ پارچه‌ای که به دور آن می‌پیچند و دیگری قطعه پارچه‌ای که چند مرتبه به دور عرقچین پیچیده می‌شود.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص38-39.] </ref>

عمامه‌ای که پیامبر می‌پوشید، السحاب (ابر) نامیده می‌شد.<ref> دُزی، فرهنگ البسه مسلمانان، 1345ش، ص288.</ref> سادات و بازماندگان از اهل پیامبر عمامه سبز می‌پوشیدند. در قدیم یک تکه پارچه‌ای سبز رنگ‌ به‌قصد پنهان‌کردن چیزی در آن، به عمامه متصل می‌کردند، در داستان هزارو یک شب به پنهان‌کردن نامه در زیر عمامه اشاره شده است.<ref> بی‌نام، هزارویک شب، ج1، 1390ش،ص313.</ref> به عقیده برخی از مستشرقین در شرق برای تشخیص قبر یک زن از یک مرد، با نقش کردن تصویر عمامۀ مرد روی قبر نشانه می‌گذاشتند.<ref> دُزی، فرهنگ البسه مسلمانان، 1345ش، ص293.</ref>

==دستار در تاریخ ایرانی - اسلامی==
پیامبر عمامۀ امام علی را با دست خود می‌بست و یک طرف عمامه را به سمت جلو و به میزان چهار انگشت از پارچه عمامه را از پشت آویزان می‌کرد.<ref> مجلسی، حلیه‌المتقین، 1369ش، ص9.</ref>

در روایت داستانی بیژن و منیژه زمانی که بیژن در چاهی می‌افتد، منیژه دستاری را برای نجات او درون چاه می‌اندازد. در داستان جنگ گشتاسب و ارجاسب وقتی که اسفندیار برادرانش را بی‌جان در بیابان می‌یابد؛ به-دلیل نبودن امکانات، دستار و پیراهن برادر را از تن او خارج کرده و با همان پارچه او را کفن کرده و به خاک می‌سپارد.<ref> خالقی مطلق، شاهنامه فردوسی، ج3، 1386ش، ص201-202 و 375.</ref>

غازان‌خان نیز دستار را از اجزای مهم و رسمی لباس اعلام کرد و این پوشش وجه تمایزی میان دولت ایلخانیان و تمدن ماقبل خود شد‌.<ref> اقبال آشتیانی، تاریخ مغول، 1397ش،ص259.</ref> در زمان شاه‌عباس صفوی (‌996-1038ق) پادشاه در مراسم‌های رسمی که سفیران خارجی و مهمانان ویژه حضور داشتند، کلاه قزلباش به‌همراه دستاری سبز‌رنگ از جنس ابریشم بر سر می‌نهاد و در روزهای عادی دستاری با پارچه ساده سفید‌رنگ که به‌صورتی پراکنده در بالای سر بسته شده بود، استفاده می‌کرد.<ref> فلسفی، زندگانی شاه عباس اول، ج1، 1347ش،ص102.</ref> شاردن سیاح فرانسوی در سده یازدهم قمری از دستار ایرانی با نام «دلنواز» یاد کرده است. در زمان نادرشاه نیز روحانیون از دستار سفید استفاده می‌کردند و پادشاه تاج و دستار خود را با جواهرات می‌آراست.<ref> شارن، سیاحت‌نامه شارحان، 1335ش، ص51.</ref>

==دستار در اشعار فارسی==
دستار در ادبیات فارسی با اشاره‌ای مستقیم و یا با واسطه همچون تشبیه و استعاره ادبی همواره مورد توجه بوده است:<ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص148.]</ref>
سه کاسه نهادی بر او از گهر
به دستار زربفت پوشیده سر<ref> [https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/anooshirvan/sh4 فردوسی، شاهنامه، بخش 4- داستان مهبود با زروان، وب‌سایت گنجور.] </ref>
برای شبم [[سربند زنان کرد|سربند]]، برای روزم عمامه، برای بازار بردنم زنبیل<ref> الهی، پوشاک در امثال و حکم فارسی، 1392ش،ص190.</ref>
اگر در مغز شوری هست ظاهر می‌کند خود را
که مستی مست را از پیچش دستار می‌ریزد.<ref> [https://ganjoor.net/saeb/divan-saeb/ghazalkasa/sh3055 صائب تبریزی، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شمارۀ 3055، وب‌سایت گنجور.]</ref>

از منظر ‌صائب تبریزی، دستار نماد خودتزیینی، نمایش‌ خود، سبک‌سری و بی‌خردی، ریا و فریبکاری است.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص43.]</ref>
==دستار زنان==
برخی معتقدند تنها مردان از دستار استفاده می‌کردند؛ اما در عصر صفوی زنان نیز از دستار در پوشش خود استفاده کرده‌اند. ترکیبی از دستار و تاج همزمان زیبایی خاصی به پوشش زنان عصر صفوی می‌بخشید.<ref> شهشهانی، تاریخ پوشش سر در ایران، 1374ش، ص131.</ref>
==اهمیت پوشیدن دستار==
در تمام دوره‌های تاریخی ایران، دستار از میان انواع پوشاک، دارای اهمیت بیشتری بوده است؛ زیرا علاوه بر پوشاندن مهم‌ترین قسمت بدن (‌سر)، بیشتر از سایر اجزای پوشاک در معرض دید و توجه افراد قرار می‌گیرد.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1615796531-10346-46-2.pdf رضا‌زاده و همکاران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب»، 1399ش، ص36.] </ref> عامل مهم دیگری که از موجب گسترش دستار در میان مسلمانان شده است، تأکیدها و روایت‌های موجود در سنت اسلامی بوده است.<ref> حیدرمیرزا دوغلات، تاریخ رشیدی، 1383ش، ص86.</ref> همان‌قدر که دستار بر سر داشتن اهمیت داشت، بی‌دستار شدن، تحقیر به شمار می‌آمد.<ref> [https://ensani.ir/file/download/article/1554534928-9952-19-3.pdf موسوی، «بی‌دستار شدن، اشکال و دلایل»، 1397ش، ص51.]</ref>
به دلیل اهمیت دستار در فرهنگ مردم، فقط در موارد خاصی افراد بدون دستار دیده می‌شدند:
#برداشتن دستار در مراسم سوگواری؛
#برداشتن دستار در مراسم پایکوبی؛
#برداشتن دستار در اندوه و بی‌قراری؛
#برداشتن دستار برای توبه؛
#فروختن دستار در مواقع تنگ‌دستی؛
#بخشیدن دستار از روی کرم و لطف؛
#جابه‌جایی دستار به منظور جابه‌جایی قدرت؛
#خلع دستار توسط دیگری برای گرفتن مقام و منصب؛
#دزدیدن دستار؛
#برداشتن دستار برای مجازات شخص (مثلاً حلقه کردن به دور گردن خود شخص‌).<ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص146.]</ref>

==کاربردهای دستار==
#وجود پارچه‌ای همیشگی به‌همراه مردان که در خشک و پاک کردن صورت مورد استفاده قرار می‌گرفته است.<ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص150.]</ref>
#استفاده به جای کیف پول‌؛ در زمان رفتن به بازار پول خود را درون دستار می‌گذاشتند.<ref> قمی، تاریخ قم،1361ش، ص184.</ref>
#استفاده به جای طناب؛<ref> سعدی، بوستان، 1380ش، ص81-82.</ref>
#پوشاندن دهان و صورت در سرزمین‌های خشک به‌هنگام وزش باد؛<ref> شهشهانی، تاریخ پوشش سر در ایران، 1374ش، ص163.</ref>
#مسواک در دستار، نامه در دستار.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/430808/%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%81%D8%A7% موسوی، «اشارات و مضمون¬های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص152-153].</ref>

==رنگ دستار==
استفاده از انواع رنگ‌ها نشان از مقام، مرتبه و مسلک پوشنده دستار بود. رنگ سفید متعلق به شیخ‌ها و زاهدان‌، رنگ سیاه و رنگ سبز مخصوص سادات، رنگ شیری و شکری ویژه بازاری‌ها بود که تا چندی پیش با نخ زرد و قهوه‌ای سوزن‌دوزی و تزیین می‌شد.‌<ref> ماهیار نوابی، عمامۀ شیروشکری، نامۀ مینوی، ۱۳۵۰ش، ص445.</ref>
==تزیین‌دستار (دستار مرصع‌)==
منابع موجود نشان از تزیین دستار‌ها با مواد گران‌بهایی چون سنگ‌های قیمتی، طلا و جواهرات و همچنین‌ برخی مواد غیرقیمتی، مانند پر و ‌یا گل دارند. استفاده از گل برای تزیین دستار بیشتر در ادبیات به‌ویژه شاعران سبک هندی بازتاب داشته است.<ref> [https://lire.modares.ac.ir/article-41-41992-fa.pdf موسوی، «اشارات و مضمون¬های دستار و دستاربندی در ادبیات»، 1398ش، ص162-163.]</ref> در عصر صفوی علاوه بر پر و گل استفاده از مروارید برای تزیین دستار نیز رایج بوده است.<ref> شهشهانی، تاریخچه پوشش سر در ایران، 1374ش، ص130.</ref>
==دستار در میان اقوام مختلف ایرانی==
کُردها، معتقد هستند که سر مردان نباید لخت باشد و با انواع پوشش‌ها سر را می‌پوشانند.<ref> [https://www.homsa.net/blog/kurdish-dress/ «لباس کردی؛ همنشینی رنگ و سلیقه و هنر»، وب‌سایت هومسا.]</ref> مردان کُرد به‌جای کلاه از دستار، کلاغه، دشلمه، مندلی، رشتی و سروین استفاده می‌کنند.<ref> [https://jazebeha.com/1398/12/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «لباس محلی استان کردستان (لباس کردی اقوام ایران)»، وب‌سایت جاذبه‌ها.]</ref> دور عرقچین‌ یا کلاه مخروطی تعدادی دستمال از پارچه ابریشم (‌پارچه کلاغی) می‌پیچند و از سر‌بند‌های رنگی و طرح‌دار (‌گلدار) استفاده می‌کنند. در برخی مو‌اقع دستمال را شُل و در برخی زمان تعداد بیشتری از یک دستمال را به هم گره زده و دور کلاه می‌پیچند؛ به‌طوری که ریشه‌های آن از اطراف سر و صورت‌ها آویزان باشد.<ref> ضیاءپور، پوشاک ایل‌ها، چادرنشینان و روستائیان ایران، 1346ش، ص67.</ref>
پیچ نیز پارچه‌ای است دستمالی‌شکل که به دور کلاه پیچیده می‌شود. اعراب نیز از این نوع پوشش برای بستن کلاه خود استفاده می‌کنند. رنگ پارچه در میان مردم عادی کُرد، سیاه و سفید است. اعراب نیز به‌طور مشترک از رنگ سیاه و سفید و یا قرمز و سفید در پوشش خود استفاده می‌کنند.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1679598/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d9%be%d9%88%d8%b4%d8%b4-%d8%b2%d9%86%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86-%da%a9%d8%b1%d8%af محمدی و امینی، «بررسی تاریخی پوشش مردان و زنان کرد»، 1398ش، ص30.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*اقبال آشتیانی، عباس، تاریخ مغول، تهران، نیلوفر نقره‌ای، 1379ش.
*الهی، قیاسی، دولت‌آبادی، رحیمی، پوشاک در امثال و حکم فارسی، تهران، جمال هنر، 1392ش.
*بی‌نام، هزارو‌یک شب، ترجمه مرتضی مرعشی‌پور، تهران، نیلوفر، 1390ش.
*حیدرمیرزا دوغلات، محمد، تاریخ رشیدی، تهران، میراث مکتوب، 1383ش.
*خالقی مطلق، جلال، شاهنامه فردوسی، تهران، سخن، 1386ش.
*دُزی، راینهارت پیتر، فرهنگ البسه مسلمانان، ترجمه حسینعلی هروی، تهران، علمی فرهنگی‌، 1345ش.
*دهخدا‌، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1402ش.
*رضازاده، نسرین و دیگران، «بررسی نقش دستار در هویت‌سازی فرهنگی پوشش مردان عصر صفوی با تکیه بر شعر صائب تبریزی»، فصلنامه تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی ‌(‌دهخدا)، شماره 46، زمستان 1399ش.
*سعدی، مصلح بن عبدالله، بوستان، تصحیح محمدعلی فروغی، تهران، اقبال، 1380ش.
*شارن، ژان، سیاحت‌نامه شارحان، مترجم عباسی، محمد، تهران، امیرکبیر، 1355ش.
*شهشهانی، سهیلا، تاریخ پوشش سر در ایران، تهران، مدبر، 1374ش.
*صائب تبریزی، دیوان اشعار، غزلیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1402ش.
*ضیاءپور، جلیل، پوشاک ایل‌ها،‌‌ چادرنشینان و روستائیان‌ ایران،‌ تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1346ش.
*فردوسی، شاهنامه، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1402ش.
*فلسفی، نصرالله، زندگانی شاه عباس اول، تهران، دانشگاه تهران، 1347ش.
*قمی، حسن بن محمد، تاریخ قم، مشهد، توس، 1361ش.
*«لباس محلی استان کردستان (لباس کردی اقوام ایران)»، وب‌سایت‌ جاذبه‌ها، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1402ش.
*ماهیار نوابی، یحیى، عمامۀ شیروشکری، نامۀ مینوی، به کوشش حبیب یغمایی و ایرج افشار، تهران، ۱۳۵۰ش.
*مجلسی، محمدباقر، حُلیةالمتقین، تهران، لقمان، 1369ش.
*محمدی، فریده و‌ امینی، ثریا، «بررسی تاریخی پوشش مردان و زنان کرد»، فصلنامۀ مطالعات هنر و فرهنگ، سال چهارم، شمارۀ 11، تابستان 1398‌‌ش.
*موسوی، سید جلال، «اشارات و مضمون‌های دستار و دستار‌بندی در ادبیات»، فصلنامه پژوهش‌های ادبی، شماره 66، زمستان 1398ش.
*موسوی، سید جلال، «بی‌دستار شدن، اشکال و دلایل»، دوماهنامۀ فرهنگ و ادبیات عامه، شمارۀ 19، فروردین و اردیبهشت 1397ش.

[[رده: ویکی‌رز]]
[[رده: پوشش]]