محرمیت در معماری ایرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

محرمیت در معماری ایرانی پیشینه‌ای کهن دارد و ریشه‌های آن به دوران باستان بازمی‌گردد.<ref>[https://magirans.com/دانلودمقاله-چگونگی-حفظ-محرمیت-در-معما.htm شیروانی و همکاران، «چگونگی حفظ محرمیت در معماری معاصر مسکونی ایران با توجه به معماری سنتی ایران»، وب‌سایت مگیران.]</ref> شواهدی همچون خانه‌های باستانی تپه زاغه، متعلق به هزارهٔ ششم پیش از میلاد،<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/10/23/2174108/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE% «قرآن چه راهکاری برای حفظ حریم خصوصی در خانه ارائه می‌دهد؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و همچنین ساختارهای معماری در تخت جمشید، شوش و کوشک‌های دوران ساسانی، مؤید این واقعیت هستند. با این‌حال، محرمیت در معماری ایرانی پس از اسلام به اوج شکوفایی خود رسید. معماران با بهره‌گیری از عناصری چون دالان، هشتی و راهرو، موفق شدند مرز میان فضاهای عمومی و خصوصی را به‌خوبی تعریف و حفظ کنند. این اصل بنیادین نه‌تنها در خانه‌های مسکونی، بلکه در طراحی مساجد، کاروانسراها و مدارس نیز مورد توجه قرار می‌گرفت.<ref>[https://www.payampress.com/news/16820/محرمیت-اصل-مهم-معماری-ایرانی-اسلامی «محرمیت اصل مهم معماری ایرانی- اسلامی»، وب‌سایت پیام ساختمان.]</ref>

محرمیت حق فردی و مفهومی ذهنی است که با ایجاد حریم، به صورت کالبدی و معنایی نمود پیدا می‌کند. حریم، مرزهایی است که افراد بر اساس درک خود از محرمیت تعیین می‌کنند تا روابط اجتماعی را تنظیم کرده و از نزدیکی‌های ناخواسته جلوگیری کنند؛ بنابراین، حریم هم بُعد فیزیکی و هم معنوی دارد و بازتاب‌دهنده نیاز درونی انسان به محرمیت است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/521968/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B0%D9%87%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-% جعفرپور هادی‌کیاشری و همکاران، «واکاوی میزان اثرگذاری عناصر عینی و ذهنی بر حس «حریم» در فضای معماری»، 1401ش، ص21-20.]</ref> حریم در معماری ابعادی همچون دیداری، شنیداری، بویایی، حرکتی و روانی دارد که در ساختار فضایی خانه‌ها به‌منظور کنترل حضور افراد غریبه و نامحرم به‌کار گرفته می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/406881/حریم-و-محرمیت-در-خانه-های-سنتی-ایران دوستی، «حریم و محرمیت در خانه‌های سنتی»، 1397ش، ص125.]</ref>

* حسینی‌جوادی، میراحسان و نیک‌فال‌آذر، سارا، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تأثیر آن بر کالبد معماری»، کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، ۱۳۹۴ش.