لینک داخلی دستار |
|||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
پوشاک مردان در دورۀ تیموری بهطور کلی در سه دستۀ سرپوشها، تنپوشها و پایپوشها دستهبندی میشود: | پوشاک مردان در دورۀ تیموری بهطور کلی در سه دستۀ سرپوشها، تنپوشها و پایپوشها دستهبندی میشود: | ||
==سرپوش== | ==سرپوش== | ||
از انواع سرپوش در این دوره میتوان به کلاه و دستار<ref> [https://civilica.com/doc/1114414/ عرب صادق آبادی و اشعاری، «بررسی خصوصیات و ویژگیهای پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویر (نگارگری تیموری)»، 1399ش، ص6.]</ref> و کلاههای مخروطی اشاره کرد که در کلاههای مخروطی خطوطی از اطراف به مرکز کشیده شده و استفاده از کلاههای پوستی گرانبها نیز میان ثروتمندان مشاهده شده است؛<ref> شهنشاهی، تاریخچه پوشش سر در ایران، 1374ش، ص120ـ126.</ref> اما رایجترین نوع پوشش سر در این دوره کلاهی نمدی است که پارچهای بهصورت دستار دور آن پیچیده شده است و پری بهمنظور زیبایی در جلوی آن قرار میگیرد.<ref> [https://civilica.com/doc/1114414/ عرب صادق آبادی و اشعاری، «بررسی خصوصیات و ویژگیهای پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویر (نگارگری تیموری)»، 1399ش، ص6.]</ref> | از انواع سرپوش در این دوره میتوان به کلاه و [[دستار]]<ref> [https://civilica.com/doc/1114414/ عرب صادق آبادی و اشعاری، «بررسی خصوصیات و ویژگیهای پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویر (نگارگری تیموری)»، 1399ش، ص6.]</ref> و کلاههای مخروطی اشاره کرد که در کلاههای مخروطی خطوطی از اطراف به مرکز کشیده شده و استفاده از کلاههای پوستی گرانبها نیز میان ثروتمندان مشاهده شده است؛<ref> شهنشاهی، تاریخچه پوشش سر در ایران، 1374ش، ص120ـ126.</ref> اما رایجترین نوع پوشش سر در این دوره کلاهی نمدی است که پارچهای بهصورت دستار دور آن پیچیده شده است و پری بهمنظور زیبایی در جلوی آن قرار میگیرد.<ref> [https://civilica.com/doc/1114414/ عرب صادق آبادی و اشعاری، «بررسی خصوصیات و ویژگیهای پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویر (نگارگری تیموری)»، 1399ش، ص6.]</ref> | ||
==تنپوش== | ==تنپوش== | ||
پوشاک مردان در این دوره، شامل قبا و پیراهن بود که قبا با آستین بلند و یا آستینی تا آرنج دوخته میشد و آن را روی پیراهن میپوشیدند<ref> رنجدوست، تاریخ لباس ایران، 1388ش، ص127. </ref> و پیراهن، جامهای بود که قد آن تا روی زانو میرسد و یقه آن برگردان نداشت و ساده بود.<ref> شاردن، سفرنامه، 1374ش، ص799.</ref> | پوشاک مردان در این دوره، شامل قبا و پیراهن بود که قبا با آستین بلند و یا آستینی تا آرنج دوخته میشد و آن را روی پیراهن میپوشیدند<ref> رنجدوست، تاریخ لباس ایران، 1388ش، ص127. </ref> و پیراهن، جامهای بود که قد آن تا روی زانو میرسد و یقه آن برگردان نداشت و ساده بود.<ref> شاردن، سفرنامه، 1374ش، ص799.</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
'''مقنعه'''؛ سرپوش مستطیلشکلی که یک زاویه آن بهصورت نیمدایره بریده شده و شانهها و سینهها را میپوشاند.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/281232/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 شیرازی، «پوشاک زنانه در دوران تیموریان»، 1370ش، ص194.]</ref> زنان درباری روی مقنعه تاج به سر میگذاشتند و گاهی برای تزيين آن از مروارید و جواهرات استفاده میکردند.<ref> قاری یزدی، دیوان البسه، 1303ش، ص197.</ref> | '''مقنعه'''؛ سرپوش مستطیلشکلی که یک زاویه آن بهصورت نیمدایره بریده شده و شانهها و سینهها را میپوشاند.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/281232/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 شیرازی، «پوشاک زنانه در دوران تیموریان»، 1370ش، ص194.]</ref> زنان درباری روی مقنعه تاج به سر میگذاشتند و گاهی برای تزيين آن از مروارید و جواهرات استفاده میکردند.<ref> قاری یزدی، دیوان البسه، 1303ش، ص197.</ref> | ||
'''دستار یا عمامه'''؛ زنان نیز گاهی از دستارهای ساده استفاده میکردند.<ref> متین، پوشاک در ایران زمین، 1383ش، ص45.</ref> | '''[[دستار]] یا عمامه'''؛ زنان نیز گاهی از دستارهای ساده استفاده میکردند.<ref> متین، پوشاک در ایران زمین، 1383ش، ص45.</ref> | ||
'''چادر'''؛ نوعی از پوشش سر در این دوره چادر بلندی بود که قد آن تا مچ پای بانوان میرسید.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/281232/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 شیرازی، «پوشاک زنانه در دوران تیموریان»، 1370ش، ص196.]</ref> در این دوره چادرها معمولاً به رنگ سفید یا سیاه بودند. با مقایسه نگارههای این دوره میتوان دریافت که پوشش زنان در مکانهای عمومی متفاوت از محفلهای خصوصی بوده؛ زنان در حرم سلطان حسن بایقرا بدون سرپوش بودند؛ اما در مکانهای عمومی لباس آنها پارچه سفیدی بود که سر تا پایشان را میپوشاند و همچنین نقابی از موی اسب بر چهره داشتند.<ref> کلاویخو، سفرنامه کلاویخو، 1344ش، ص162 و 259.</ref> | '''چادر'''؛ نوعی از پوشش سر در این دوره چادر بلندی بود که قد آن تا مچ پای بانوان میرسید.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/281232/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 شیرازی، «پوشاک زنانه در دوران تیموریان»، 1370ش، ص196.]</ref> در این دوره چادرها معمولاً به رنگ سفید یا سیاه بودند. با مقایسه نگارههای این دوره میتوان دریافت که پوشش زنان در مکانهای عمومی متفاوت از محفلهای خصوصی بوده؛ زنان در حرم سلطان حسن بایقرا بدون سرپوش بودند؛ اما در مکانهای عمومی لباس آنها پارچه سفیدی بود که سر تا پایشان را میپوشاند و همچنین نقابی از موی اسب بر چهره داشتند.<ref> کلاویخو، سفرنامه کلاویخو، 1344ش، ص162 و 259.</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* آکرمن، فیلیس و پوپ، آرتر، سیری در هنر ایران (از پیش از تاریخ تا امروز)، ترجمه نجف دریابندری و دیگران، تهران، علمی و فرهنگی، 1387ش. | *آکرمن، فیلیس و پوپ، آرتر، سیری در هنر ایران (از پیش از تاریخ تا امروز)، ترجمه نجف دریابندری و دیگران، تهران، علمی و فرهنگی، 1387ش. | ||
* انصاری یکتا، مریم و احمدی پیام، رضوان، «بررسی تطبیقی پوشش زنان تصویر شده در شاهنامه بایسنقری و شاه طهماسبی»، زن در فرهنگ و هنر، دوره 6، شماره 4، 1393ش. | *انصاری یکتا، مریم و احمدی پیام، رضوان، «بررسی تطبیقی پوشش زنان تصویر شده در شاهنامه بایسنقری و شاه طهماسبی»، زن در فرهنگ و هنر، دوره 6، شماره 4، 1393ش. | ||
* دادور، ابولقاسم و پورکاظمی، لیلا، «پایپوش ایرانیان در نگارههای دوران ایلخانی، تیموری و صفوی»، مطالعات هنر اسلامی، دوره 6، شماره 10، 1388ش. | *دادور، ابولقاسم و پورکاظمی، لیلا، «پایپوش ایرانیان در نگارههای دوران ایلخانی، تیموری و صفوی»، مطالعات هنر اسلامی، دوره 6، شماره 10، 1388ش. | ||
* ذکاء، یحیی، ارتش شاهنشاهی ایران از کوروش تا پهلوی، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1350ش. | *ذکاء، یحیی، ارتش شاهنشاهی ایران از کوروش تا پهلوی، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1350ش. | ||
* رنجدوست، شبنم، تاریخ لباس ایران، تهران، جمال هنر، 1388ش. | *رنجدوست، شبنم، تاریخ لباس ایران، تهران، جمال هنر، 1388ش. | ||
* رهنورد، زهرا، تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی (نگارگری)، تهران، سمت، 1386ش. | *رهنورد، زهرا، تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی (نگارگری)، تهران، سمت، 1386ش. | ||
* سیمز، الینور، دوره مغول و تیموریان، زیرنظر احسان یار شاطر، ترجمه پیمان متین، پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، تهران، امیرکبیر، 1383ش. | *سیمز، الینور، دوره مغول و تیموریان، زیرنظر احسان یار شاطر، ترجمه پیمان متین، پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، تهران، امیرکبیر، 1383ش. | ||
* شاردن، ژان، سفرنامه، ترجمه اقبال یغمایی، تهران، توس، 1374ش. | *شاردن، ژان، سفرنامه، ترجمه اقبال یغمایی، تهران، توس، 1374ش. | ||
* شریعتپناهی، سید حسامالدین، اروپاییها و لباس ایرانیان، تهران، قومس، 1372ش. | *شریعتپناهی، سید حسامالدین، اروپاییها و لباس ایرانیان، تهران، قومس، 1372ش. | ||
* شهنشاهی، سهیلا، تاریخ پوشش سر در ایران، تهران، مدبر، 1374ش. | *شهنشاهی، سهیلا، تاریخ پوشش سر در ایران، تهران، مدبر، 1374ش. | ||
* شیرازی، فائقه، پوشاک زنان در دوران تیموریان، مجله کلک، شماره 23 و 24، 1370ش. | *شیرازی، فائقه، پوشاک زنان در دوران تیموریان، مجله کلک، شماره 23 و 24، 1370ش. | ||
* ضیاءپور، جلیل، پوشاک ایرانیان از چهارده قرن پیش تا آغاز دوره شاهنشاهی پهلوی، تهران، فرهنگ و هنر، 1347ش. | *ضیاءپور، جلیل، پوشاک ایرانیان از چهارده قرن پیش تا آغاز دوره شاهنشاهی پهلوی، تهران، فرهنگ و هنر، 1347ش. | ||
* عرب صادق آبادی، مژگان و شعاری، محمود، «بررسی خصوصیات و ویژگیهای پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویری»، تهران، ششمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران، 1399ش. | *عرب صادق آبادی، مژگان و شعاری، محمود، «بررسی خصوصیات و ویژگیهای پوشاک دوران تیموری با تأکید بر منابع تصویری»، تهران، ششمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران، 1399ش. | ||
* غیبی، مهرآسا، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، ترجمه منوچهر غیبی، تهران، هیرمند، 1385ش. | *غیبی، مهرآسا، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، ترجمه منوچهر غیبی، تهران، هیرمند، 1385ش. | ||
* قاری یزدی، مولانا نظامالدین محمود، دیوان البسه، قسطنطنیه، چاپخانه ابولضیا، 1303ش. | *قاری یزدی، مولانا نظامالدین محمود، دیوان البسه، قسطنطنیه، چاپخانه ابولضیا، 1303ش. | ||
* قپانداران، وجیهه، تاریخ پوشاک ایرانیان از باستان تا عصر حاضر، قم، مهر بیکران، 1391ش. | *قپانداران، وجیهه، تاریخ پوشاک ایرانیان از باستان تا عصر حاضر، قم، مهر بیکران، 1391ش. | ||
* کلاویخو، روی گنزالس، سفرنامه کلاویخو، ترجمه مسعود رجبنیا، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش. | *کلاویخو، روی گنزالس، سفرنامه کلاویخو، ترجمه مسعود رجبنیا، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1344ش. | ||
* کمپانی، نسیم، فرهنگ و اصطلاحات پارچه و پوشاک در ایران، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1391ش. | *کمپانی، نسیم، فرهنگ و اصطلاحات پارچه و پوشاک در ایران، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1391ش. | ||
* متین، پیمان، پوشاک ایرانیان، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش. | *متین، پیمان، پوشاک ایرانیان، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش. | ||
* متین، پیمان، پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، تهران، امیرکبیر، 1383ش. | *متین، پیمان، پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، تهران، امیرکبیر، 1383ش. | ||
* محمدحسن، زکی، تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام، ترجمه محمدعلی خلیلی، تهران، فرهنگستان هنر، 1363ش. | *محمدحسن، زکی، تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام، ترجمه محمدعلی خلیلی، تهران، فرهنگستان هنر، 1363ش. | ||
* محمدزاده، مهدی و همکاران، «مطالعه نقوش مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، تبریز، مطالعات تطبیقی هنر، دوره 10، شماره 19، مهر 1399ش. | *محمدزاده، مهدی و همکاران، «مطالعه نقوش مربع ماندارین در پوشاک ایلخانی و تیموری و تطبیق آنها با البسه یوآن و مینگ چین»، تبریز، مطالعات تطبیقی هنر، دوره 10، شماره 19، مهر 1399ش. | ||
* یوسفی، غلامحسین، واژهنامه تاریخی پوشاک ایران، زیر نظر احسان یار شاطر، ترجمه پیمان متین، پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، تهران، امیرکبیر، 1383ش. | *یوسفی، غلامحسین، واژهنامه تاریخی پوشاک ایران، زیر نظر احسان یار شاطر، ترجمه پیمان متین، پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، تهران، امیرکبیر، 1383ش. | ||
* یوسفپور، سوگل و فیاض انوش، ابوالحسن، «بررسی تاریخی پوشش سر در عصر تیموریان (771_911ق)»، تاریخنامه خوارزمی، سال چهارم، پاییز 1395ش. | *یوسفپور، سوگل و فیاض انوش، ابوالحسن، «بررسی تاریخی پوشش سر در عصر تیموریان (771_911ق)»، تاریخنامه خوارزمی، سال چهارم، پاییز 1395ش. | ||
[[رده: ویکیرز]] | [[رده: ویکیرز]] | ||