حسین امیری (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حسین امیری (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<ref><ref></ref></ref><big>خودارضایی</big>''؛''' تحریک اندام حساس و خصوصی بدن برای کسب لذت جنسی.'''''
<big>'''خودارضایی'''</big></big>''؛''' تحریک اندام حساس و خصوصی بدن برای کسب لذت جنسی.'''''</big>


'''خودارضایی در صورتی رخ می¬دهد که فرد بدون ارتباط با فرد دیگر، اندام جنسی خود را تحریک کرده و به اوج لذت جنسی برسد. تکرار این عمل منجر به نوعی اعتیاد می¬شود. اگر فرد برای درمان آن اقدام نکند، در معرض انواع آسیب¬های جسمی، روانی و معنوی قرار خواهد گرفت. فرد مبتلا می‌تواند با شناسایی دلایل و انگیزه‌های خودارضایی و مدیریت آنها اقدام به ترک این عمل کند تا از خسارت¬های آن نجات یابد.'''
خودارضایی در صورتی رخ می‌دهد که فرد بدون ارتباط با فرد دیگر، اندام جنسی خود را تحریک کرده و به اوج لذت جنسی برسد. تکرار این عمل منجر به نوعی اعتیاد می¬شود. اگر فرد برای درمان آن اقدام نکند، در معرض انواع آسیب‌های جسمی، روانی و معنوی قرار خواهد گرفت. فرد مبتلا می‌تواند با شناسایی دلایل و انگیزه‌های خودارضایی و مدیریت آنها اقدام به ترک این عمل کند تا از خسارت‌های آن نجات یابد.
==مفهوم‌شناسی==
==مفهوم‌شناسی==
خودارضایی به‌معنای تحریک اندام جنسی برای رسیدن به لذت جنسی است.<ref>واژه‌های مصوب فرهنگستان، ذیل واژه خودارضایی، وب¬سایت واژه¬یاب. </ref>  فرد با روش‌های نابهنجار مثل تصور صحنه¬های شهوت‌زا  اقدام به تحریک اندام‌های حساس بدن خود می¬کند تا به اوج لذت جنسی برسد. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1319421/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%A مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس¬گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9].</ref>
خودارضایی به‌معنای تحریک اندام جنسی برای رسیدن به لذت جنسی است.<ref>واژه‌های مصوب فرهنگستان، ذیل واژه خودارضایی، وب¬سایت واژه¬یاب. </ref>  فرد با روش‌های نابهنجار مثل تصور صحنه‌های شهوت‌زا  اقدام به تحریک اندام‌های حساس بدن خود می‌کند تا به اوج لذت جنسی برسد. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1319421/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%A مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس¬گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9].</ref>
==خودارضایی در یهودیت و تائوئیسم==
==خودارضایی در یهودیت و تائوئیسم==
در برخی شاخه‌های یهود خودارضایی جنس مذكر ممنوع است. در تائوئیسم که یك آیین قدیمی چینی است،  مردان از خودارضایی منع شده‌ند و اعتقاد بر این است که خودارضایی باعث تخلیه انرژی از بدن و مانع ادامه حیات هارمونیک می‌شود. همچنین اعتقاد بر این است که خودارضایی زنان، عمرشان را کاهش می¬دهد و بیماری¬های ناعلاج در آنان ایجاد می‌کند.<ref>[https://article.tebyan.net/403245/%D8%AD%D9%83%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%89-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D «حكم استمنا و هم‌جنس¬بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب¬سایت تبیان.]</ref>
در برخی شاخه‌های یهود خودارضایی جنس مذكر ممنوع است. در تائوئیسم که یك آیین قدیمی چینی است،  مردان از خودارضایی منع شده‌ند و اعتقاد بر این است که خودارضایی باعث تخلیه انرژی از بدن و مانع ادامه حیات هارمونیک می‌شود. همچنین اعتقاد بر این است که خودارضایی زنان، عمرشان را کاهش می¬دهد و بیماری¬های ناعلاج در آنان ایجاد می‌کند.<ref>[https://article.tebyan.net/403245/%D8%AD%D9%83%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%89-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D «حكم استمنا و هم‌جنس¬بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب¬سایت تبیان.]</ref>


==اسلام و خودارضایی==
==اسلام و خودارضایی==
مواجهه اسلام با خودارضایی متناسب با هستی و نیاز جنسی انسان است. در دین اسلام طبیعت و جسم انسان حیکمانه و هدفمند و نیازمند حراست، تکریم و احترام است.  نیاز جنسی و ارگان¬های جنسی نیز به¬گونه¬ای طراحی شده‌اند که زن و مرد با هم تعامل داشته باشند؛ از این رو خودارضایی با توجه به اینکه رفتاری فردی و فارغ از تعامل زناشویی است، با فلسفه وجودی نیاز جنسی (مثل توالد) منافات دارد. خودارضایی به تشکیل و تحکیم خانواده نیز آسیب می¬زند و زمینه¬ساز آسیب¬های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. بدین جهت جزو انحرافات و رفتارهای آسیب‌زا محسوب می¬شود و از نظر آموزه‌های دینی حرام و ترک آن واجب است.<ref>ا[https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1088640.pdf صغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص8.]</ref>  
مواجهه اسلام با خودارضایی متناسب با هستی و نیاز جنسی انسان است. در دین اسلام طبیعت و جسم انسان حیکمانه و هدفمند و نیازمند حراست، تکریم و احترام است.  نیاز جنسی و ارگان¬های جنسی نیز به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که زن و مرد با هم تعامل داشته باشند؛ از این رو خودارضایی با توجه به اینکه رفتاری فردی و فارغ از تعامل زناشویی است، با فلسفه وجودی نیاز جنسی (مثل توالد) منافات دارد. خودارضایی به تشکیل و تحکیم خانواده نیز آسیب می¬زند و زمینه¬ساز آسیب¬های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. بدین جهت جزو انحرافات و رفتارهای آسیب‌زا محسوب می¬شود و از نظر آموزه‌های دینی حرام و ترک آن واجب است.<ref>ا[https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1088640.pdf صغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص8.]</ref>  


==فرهنگ‌های بدون خودارضایی==
==فرهنگ‌های بدون خودارضایی==
خط ۱۴: خط ۱۴:


==علائم اعتیاد به خودارضایی==
==علائم اعتیاد به خودارضایی==
خودارضایی در نسخه¬های قبلی DSM<ref> -Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.</ref> (مجموعه راهنمای تشخیصی اختلالات روانی) نوعی اختلال روانی محسوب می‌شد؛ ولی در سال 1373ش، این فعالیت نابهنجار جنسی از لیست اختلالات این مجموعه حذف شد؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1319421/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%A [[ «۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.|مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.]]]</ref>  از این رو خودارضایی در این منبع یک اختلال روانی قابل تشخیص نیست و معیارهای دقیقی برای تشخیص اعتیاد به خودارضایی وجود ندارد .<ref>«۷ [https://beheshtiyan.ir/mag/symptoms-of-masturbation-addiction/ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.]</ref>  البته این رفتار زمانی که شروع به ایجاد مشکل می¬کند یا به‌عنوان مکانیزم مقابله¬ای استفاده می¬شود، یک اختلال رفتاری محسوب خواهد شد  <ref>[https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction [https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction Cozma & Langdon, "Masturbation Addiction",<nowiki>]</nowiki> Recovered website]</ref>و روانشناس می¬تواند با بررسی علایم تشخیص دهد که فرد برای حل مشکل نیاز به درمان دارد یا خیر.  
خودارضایی در نسخه‌های قبلی DSM<ref> -Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.</ref> (مجموعه راهنمای تشخیصی اختلالات روانی) نوعی اختلال روانی محسوب می‌شد؛ ولی در سال 1373ش، این فعالیت نابهنجار جنسی از لیست اختلالات این مجموعه حذف شد؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1319421/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%A [[ «۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.|مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.]]]</ref>  از این رو خودارضایی در این منبع یک اختلال روانی قابل تشخیص نیست و معیارهای دقیقی برای تشخیص اعتیاد به خودارضایی وجود ندارد .<ref>«۷ [https://beheshtiyan.ir/mag/symptoms-of-masturbation-addiction/ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.]</ref>  البته این رفتار زمانی که شروع به ایجاد مشکل می‌کند یا به‌عنوان مکانیزم مقابله‌ای استفاده می‌شود، یک اختلال رفتاری محسوب خواهد شد  <ref>[https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction [https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction Cozma & Langdon, "Masturbation Addiction",<nowiki>]</nowiki> Recovered website]</ref>و روانشناس می‌تواند با بررسی علایم تشخیص دهد که فرد برای حل مشکل نیاز به درمان دارد یا خیر.  
برخی از علایم اعتیاد به خودارضایی عبارت است از:
برخی از علایم اعتیاد به خودارضایی عبارت است از:


خط ۳۵: خط ۳۵:
==دلایل خودارضایی==
==دلایل خودارضایی==
دلایل متعددی می¬تواند زمینه¬ساز ابتلا به خودارضایی شود که عبارت است از:
دلایل متعددی می¬تواند زمینه¬ساز ابتلا به خودارضایی شود که عبارت است از:
1- دلایل محیطی و اجتماعی
1- دلایل محیطی و اجتماعی
دلایل محیطی متعددی می‌توانند عامل خودارضایی شوند؛ از قبیل چالش ارتباطی نوجوان با والدین، فشارهای روانی در خانواده و روابط بی¬حد و مرز با جنس مخالف،<ref> [http://fsh.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/31868/FullText اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.]</ref>  رفاقت با افراد ناباب و تهاجم فرهنگی و فضای مجازی. <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه¬های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>  
دلایل محیطی متعددی می‌توانند عامل خودارضایی شوند؛ از قبیل چالش ارتباطی نوجوان با والدین، فشارهای روانی در خانواده و روابط بی¬حد و مرز با جنس مخالف،<ref> [http://fsh.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/31868/FullText اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.]</ref>  رفاقت با افراد ناباب و تهاجم فرهنگی و فضای مجازی. <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه¬های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>  
2- دلایل روانشناختی
2- دلایل روانشناختی
برخی از دلایل روانشناختی نیز سوق¬دهنده فرد به سمت خودارضایی هستند؛ از قبیل تخیلات جنسی، باورهای نادرست در مورد خودارضایی، اعتیاد به پورنوگرافی<ref> [http://fsh.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/31868/FullText اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.]</ref>  و عقده حقارت. <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>
برخی از دلایل روانشناختی نیز سوق¬دهنده فرد به سمت خودارضایی هستند؛ از قبیل تخیلات جنسی، باورهای نادرست در مورد خودارضایی، اعتیاد به پورنوگرافی<ref> [http://fsh.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/31868/FullText اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.]</ref>  و عقده حقارت. <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>
پیامدهای خودارضایی
پیامدهای خودارضایی
الف- آسیب¬های جسمی
 
الف- آسیب‌های جسمی
 
از جمله ضررهای جسمی ناشی از خودارضایی عبارت است از:
از جمله ضررهای جسمی ناشی از خودارضایی عبارت است از:
ریزش مو، خستگی، تأثیرمنفی بر حافظه و تمرکز، تاری دید، زودانزالی،<ref>[https://borna.news/fa/news/648383/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا.]</ref>  بی¬اختیاری ادرار <ref>-[https://tahavol.online/complications-of-masturbation/ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب¬سایت تحول آنلاین]</ref> و بدتر شدن وضعیت واریکوسل.<ref>[https://drkarami.com/845/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C.html کرمی، حسین، «پاسخ¬های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب¬سایت دکتر حسین کرمی.]</ref>


ب- آسیب¬های روانی
ریزش مو، خستگی، تأثیرمنفی بر حافظه و تمرکز، تاری دید، زودانزالی،<ref>[https://borna.news/fa/news/648383/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا.]</ref>  بی¬اختیاری ادرار <ref>-[https://tahavol.online/complications-of-masturbation/ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب¬سایت تحول آنلاین]</ref> و بدتر شدن وضعیت واریکوسل.<ref>[https://drkarami.com/845/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C.html کرمی، حسین، «پاسخ‌های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب¬سایت دکتر حسین کرمی.]</ref>
 
ب- آسیب‌های روانی


1- وسواس بی¬اختیاری؛ برخی از پژوهشگران در بررسی میدانی به این نتیجه رسیدند که بین وسواس بی‌اختیاری و خودارضایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. <ref>[https://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_id=3783&slc_lang=fa&sid=1&ftxt=1&html=1 مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی¬اختیاری، تکانش¬گری، سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ۱۳۹۵ش»، 1396ش، ص1138.]</ref>
1- وسواس بی‌اختیاری؛ برخی از پژوهشگران در بررسی میدانی به این نتیجه رسیدند که بین وسواس بی‌اختیاری و خودارضایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. <ref>[https://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_id=3783&slc_lang=fa&sid=1&ftxt=1&html=1 مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش¬گری، سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ۱۳۹۵ش»، 1396ش، ص1138.]</ref>


2 - کاهش عزت¬نفس؛
2 - کاهش عزت‌نفس؛


3 -تبدیل شدن به یک راه¬حل اشتباه جهت فرار از مشکلات؛ <ref>[https://tahavol.online/complications-of-masturbation/ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب¬سایت تحول آنلاین.] </ref>
3 -تبدیل شدن به یک راه¬حل اشتباه جهت فرار از مشکلات؛ <ref>[https://tahavol.online/complications-of-masturbation/ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب¬سایت تحول آنلاین.] </ref>
خط ۵۴: خط ۶۱:
4- افسردگی. <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1275690/ Husted & Edwards, "Personality correlates of male sexual arousal and behavior",  Arch Sex Behav 5: (56)].</ref>
4- افسردگی. <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1275690/ Husted & Edwards, "Personality correlates of male sexual arousal and behavior",  Arch Sex Behav 5: (56)].</ref>


ج – آسیب¬های اجتماعی
ج – آسیبهای اجتماعی


خودارضایی می‌تواند منجر به سستی روابط اجتماعی،  انزوای فرد از اجتماع، بی¬میلی به ازدواج، تأخیر ازدواج و افت تحصیلی شود. <ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95268/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7 خودارضایی آسیب¬ها و درمان¬ها»، پایگاه اطلاع¬رسانی حوزه.]</ref>
خودارضایی می‌تواند منجر به سستی روابط اجتماعی،  انزوای فرد از اجتماع، بی¬میلی به ازدواج، تأخیر ازدواج و افت تحصیلی شود. <ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95268/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7 خودارضایی آسیب¬ها و درمان¬ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


د -آسیب‌های معنوی
د -آسیب‌های معنوی


فرد مبتلا در روز قیامت از نگاه الهی محروم شده و دچار عذابی دردناک می¬شود.<ref>صدوق‏، خصال،‏ 1362ش، ص106.</ref>  در برخی منابع دینی از چنین فردی به‌عنوان ملعون یاد شده است. <ref>[https://www.hadithlib.com/rolls/view/2800022/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%89 خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه].</ref>
فرد مبتلا در روز قیامت از نگاه الهی محروم شده و دچار عذابی دردناک می‌شود.<ref>صدوق‏، خصال،‏ 1362ش، ص106.</ref>  در برخی منابع دینی از چنین فردی به‌عنوان ملعون یاد شده است. <ref>[https://www.hadithlib.com/rolls/view/2800022/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%89 خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه].</ref>
برخی پژوهشگران به‌صورت میدانی به بررسی رابطه بین سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی پرداختند و به این نتیجه دست یافتند که بین آنها رابطه منفی و معناداری وجود دارد.  <ref>[https://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_id=3783&slc_lang=fa&sid=1&ftxt=1&html=1 مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی¬اختیاری، تکانش¬گری، سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ش۱۳۹۵»، 1396ش، ص1138].</ref>
برخی پژوهشگران به‌صورت میدانی به بررسی رابطه بین سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی پرداختند و به این نتیجه دست یافتند که بین آنها رابطه منفی و معناداری وجود دارد.  <ref>[https://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_id=3783&slc_lang=fa&sid=1&ftxt=1&html=1 مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی¬اختیاری، تکانش¬گری، سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ش۱۳۹۵»، 1396ش، ص1138].</ref>
عوارض خودارضایی در دختران
عوارض خودارضایی در دختران
خط ۷۴: خط ۸۱:
برای مدیریت و کنترل خودارضایی راهکارهایی وجود دارد از جمله:
برای مدیریت و کنترل خودارضایی راهکارهایی وجود دارد از جمله:
• تقویت حیا از خداوند؛ <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>
• تقویت حیا از خداوند؛ <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>
• ازدواج؛ از طریق ازدواج فرد می¬تواند غریزه جنسی خود را به صورت مشروع ارضا کند. <ref>[https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب¬سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت¬الله سیستانی.]</ref>
• ازدواج؛ از طریق ازدواج فرد می¬تواند غریزه جنسی خود را به صورت مشروع ارضا کند. <ref>[https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب¬سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت¬الله سیستانی.]</ref>
• ورزش؛ غریزه جنسی میل سرکشی است و برای کنترل بهینه آن لازم است فرد بر روی جسم و روح خود کار کند. وقتی فرد انرژی ذهنی و جسمی خود را صرف امور مفید در طول روز کند، کمتر تحت تاثیر فشار جنسی قرار خواهد گرفت. در ضمن چون بر اثر ورزش سوخت و ساز بدن بالا رفته و در پایان روز فرد خسته می¬شود، کمتر دچار بی¬خوابی در شب خواهد شد و این تخلیه انرژی فرصت توجه و تمایل به خودارضایی را می¬گیرد.
• ورزش؛ غریزه جنسی میل سرکشی است و برای کنترل بهینه آن لازم است فرد بر روی جسم و روح خود کار کند. وقتی فرد انرژی ذهنی و جسمی خود را صرف امور مفید در طول روز کند، کمتر تحت تاثیر فشار جنسی قرار خواهد گرفت. در ضمن چون بر اثر ورزش سوخت و ساز بدن بالا رفته و در پایان روز فرد خسته می¬شود، کمتر دچار بی‌خوابی در شب خواهد شد و این تخلیه انرژی فرصت توجه و تمایل به خودارضایی را می‌گیرد. <ref> [https://zendeghima.ir/bargozideh/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «ورزش و ترک خودارضایی»، وب‌سایت زندگی ما.]</ref>
• دوری از محتوای جنسی؛ دوری از محتوای جنسی (فیلم¬ها، تصاویر و اصوات جنسی) کمک می¬کند فرد احساس نیاز کمتری به خودارضایی داشته باشد.  
• دوری از محتوای جنسی؛ دوری از محتوای جنسی (فیلم‌ها، تصاویر و اصوات جنسی) کمک می‌کند فرد احساس نیاز کمتری به خودارضایی داشته باشد. <ref>ا[https://esanj.ir/mag/what-is-masturbation-addiction#:~:text=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AE%D9%88%D8%AF%20%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C%20%D8%AE%D9%88%D8%AF,%D8%B1%D8%A7%20%D8%AA%D8%AD%D8%AA%20%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%20%D8%AF%D9%87 عتیاد به خودارضایی چیست؟»، وب¬سایت مجله ای‌سنج.]</ref>
• اجتناب از دوستی¬های نامشروع با جنس مخالف؛
• اجتناب از دوستی¬های نامشروع با جنس مخالف؛
• دوری از تنهایی؛
• دوری از تنهایی؛
• روزه گرفتن؛
• روزه گرفتن؛
• پرهیز از خوردن غذاهایی که تحریک جنسی می‌کنند؛ مانند پیاز، فلفل و گوشت قرمز.
• پرهیز از خوردن غذاهایی که تحریک جنسی می‌کنند؛ مانند پیاز، فلفل و گوشت قرمز.
• دوری از خیال¬پردازی و مشغول شدن به فعالیت¬های مفید؛  
• دوری از خیال‌پردازی و مشغول شدن به فعالیت‌های مفید؛<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/fa1083 «راه خلاصی از استمناء را توضیح دهید؟»، وب¬سایت اسلام کوئیست.]</ref>
• خودداری از پوشیدن لباس¬های تنگ و جذاب؛
• خودداری از پوشیدن لباس@های تنگ و جذاب؛
• مراجعه به متخصص؛ اگر فرد به تنهایی نمی¬تواند این عادت را ترک کند، نیاز به کمک یک متخصص روانشناس دارد.
• مراجعه به متخصص؛ اگر فرد به تنهایی نمی¬تواند این عادت را ترک کند، نیاز به کمک یک متخصص روانشناس دارد. <ref>[https://shokranehcc.com/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «مشاوره ترک خودارضایی»، مرکز مشاوره شکرانه.]</ref>


==پروتکل روانشناسی کنترل خودارضایی==
==پروتکل روانشناسی کنترل خودارضایی==
برخی از محققان برای کنترل خودارضایی پروتکل ویژه¬ای با تأکید بر رویکرد اسلامی طراحی کرده¬اند. این پروتکل در قالب شش جلسه طراحی شده که ساختار و محتوای کلی آن عبارت است از:  
برخی از محققان برای کنترل خودارضایی پروتکل ویژه‌ای با تأکید بر رویکرد اسلامی طراحی کرده‌اند. این پروتکل در قالب شش جلسه طراحی شده که ساختار و محتوای کلی آن عبارت است از:  
در جلسه اول به  اجرای پرسشنامه¬های اضطراب و افسردگی، بررسی شرایط مراجع برای استفاده از برنامه درمانی، برقراری رابطه درمانی، آشنا کردن مراجع با پروتکل کنترل خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.  
در جلسه اول به  اجرای پرسشنامه¬های اضطراب و افسردگی، بررسی شرایط مراجع برای استفاده از برنامه درمانی، برقراری رابطه درمانی، آشنا کردن مراجع با پروتکل کنترل خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.  
در جلسه دوم «هدف‌شناسی» به‌عنوان مؤلفه اصلی در نظر گرفته می¬شود. در این جلسه به بررسی اهداف مراجع، وضعیت فعلی او، قاطعیت مراجع برای ترک خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می¬شود.  
در جلسه دوم «هدف‌شناسی» به‌عنوان مؤلفه اصلی در نظر گرفته می‌شود. در این جلسه به بررسی اهداف مراجع، وضعیت فعلی او، قاطعیت مراجع برای ترک خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.  
در جلسه سوم، مؤلفه اصلی شناخت حوزه¬های خودکنترلی (افکار و هیجان در موقعیت مشکل¬ساز) است. موضوعاتی که در این جلسه به آن پرداخته می¬شود، عبارتند از: بررسی عناصر و حوزه¬های خودکنترلی، ارائه شیوه¬های اسلام در ارتقای حوزه¬های خودکنترلی، شناسایی موقعیت¬های مشکل¬ساز منتهی به خودارضایی و ارائه تکلیف.  
در جلسه سوم، مؤلفه اصلی شناخت حوزه‌های خودکنترلی (افکار و هیجان در موقعیت مشکل‌ساز) است. موضوعاتی که در این جلسه به آن پرداخته می‌شود، عبارتند از: بررسی عناصر و حوزه‌های خودکنترلی، ارائه شیوه‌های اسلام در ارتقای حوزه2های خودکنترلی، شناسایی موقعیت‌های مشکل‌ساز منتهی به خودارضایی و ارائه تکلیف.  
در جلسه چهارم به شناسایی روش¬های بازدارنده مانند مهار هیجان، افکار و رفتار در موقعیت¬ مشکل¬ساز پرداخته می¬شود. در این جلسه اقدام به بررسی عوامل ضعف خودکنترلی، توصیف مراحل چهارگانه خودکنترلی اسلامی (مشارطه، مراقبه، محاسبه و مقابله)، ارائه راه¬کارهای عملی اسلام برای کنترل خودارضایی، شناسایی روش¬های مقابله با موقعیت¬های مشکل¬ساز و ارائه تکلیف می¬شود.  
در جلسه چهارم به شناسایی روش‌های بازدارنده مانند مهار هیجان، افکار و رفتار در موقعیت مشکل‌ساز پرداخته می‌شود. در این جلسه اقدام به بررسی عوامل ضعف خودکنترلی، توصیف مراحل چهارگانه خودکنترلی اسلامی (مشارطه، مراقبه، محاسبه و مقابله)، ارائه راه‌کارهای عملی اسلام برای کنترل خودارضایی، شناسایی روش¬های مقابله با موقعیت2های مشکل‌ساز و ارائه تکلیف می‌شود.  
در جلسه پنجم مؤلفه اصلی «شناخت دشواری¬های خودکنترلی» است. در این جلسه در مورد احتمال بازگشت به خودارضایی، بررسی راه¬های جلوگیری از آن، عملی کردن راه¬حل¬های مقابله با موقعیت¬های مشکل¬ساز، بررسی احتمال بروز و شیوه¬های مقابله با موقعیت¬های جدید مشکل¬ساز و ارائه تکلیف صحبت می‌شود.  
در جلسه پنجم مؤلفه اصلی «شناخت دشواری‌های خودکنترلی» است. در این جلسه در مورد احتمال بازگشت به خودارضایی، بررسی راه‌های جلوگیری از آن، عملی کردن راه¬حل¬های مقابله با موقعیت‌های مشکل‌ساز، بررسی احتمال بروز و شیوه‌های مقابله با موقعیت¬های جدید مشکل‌ساز و ارائه تکلیف صحبت می‌شود.  
در جلسه ششم اقدام به جمع¬بندی می¬شود. در این جلسه وضعیت فعلی مراجع با اجرای پرسش¬نامه¬های اضطراب و افسردگی  و همچنین میزان دسترسی به اهداف بررسی می¬شود. سپس جلسات  جمع¬بندی شده و بررسی می-شود که آیا مراجع نیاز به پیگیری مجدد دارد یا خیر.   
در جلسه ششم اقدام به جمع‌بندی می‌شود. در این جلسه وضعیت فعلی مراجع با اجرای پرسش‌نامه‌های اضطراب و افسردگی  و همچنین میزان دسترسی به اهداف بررسی می‌شود. سپس جلسات  جمع@بندی شده و بررسی می‌شود که آیا مراجع نیاز به پیگیری مجدد دارد یا خیر. <ref> [https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1087298.pdf آذربادکان و دیگران، «تدوین پروتکل خودارضایی؛ با تأکید بر رویکرد اسلامی و امکان‌سنجی آن: تک آزمودنی»، 1399ش، ص73 و 85.] </ref>
روش برخورد با خودارضایی کودکان
روش برخورد با خودارضایی کودکان
در صورت ابتلا کودک به خودارضایی مناسب است به نکات ذیل توجه شود:
در صورت ابتلا کودک به خودارضایی مناسب است به نکات ذیل توجه شود:
1- سرزنش نکردن؛  
1- سرزنش نکردن؛  
2- مشغول کردن کودک به فعالیت‌های دیگر؛ والدین باید تلاش کنند کودک خود را به فعالیت‌های دیگری وادار کنند. لذت بردن کودک از فعالیت‌های دیگر مانع از تمایل مجدد او به خودارضایی می‌شود.  از جمله فعالیت‌هایی که می¬توان کودک را تشویق به آنها کرد، ورزش، بازی، مطالعه و گفت‌وگو است.  
2- مشغول کردن کودک به فعالیت‌های دیگر؛ والدین باید تلاش کنند کودک خود را به فعالیت‌های دیگری وادار کنند. لذت بردن کودک از فعالیت‌های دیگر مانع از تمایل مجدد او به خودارضایی می‌شود.<ref>[https://www.paziresh24.com/blog/23970/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «علت خودارضایی در کودکان و راه¬های درمان آن»، وب¬سایت پذیرش 24.]</ref> از جمله فعالیت‌هایی که می¬توان کودک را تشویق به آنها کرد، ورزش، بازی، مطالعه و گفت‌وگو است. <ref>[https://mahmid.ir/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%DA%A9%D8%A7%D9%86/ علل و راه‌های درمان خودارضایی در کودکان چیست؟»، وب‌سایت مهمید.]</ref>
3- ایجاد محیط امن و صمیمی در خانه.  
3- ایجاد محیط امن و صمیمی در خانه. <ref>[https://www.paziresh24.com/blog/23970/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «علت خودارضایی در کودکان و راه¬های درمان آن»، وب¬سایت پذیرش 24.] </ref>
احکام فقهی خود¬ارضایی
احکام فقهی خودارضایی
این عمل از لحاظ شرعی حرام بوده و گناه کبیره محسوب می¬شود  و توبه از آن نیز واجب است.  این عمل باعث بطلان روزه هم می‌شود.¬  
این عمل از لحاظ شرعی حرام بوده <ref>[https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.]</ref> و گناه کبیره محسوب می‌شود <ref>[http://lib.eshia.ir/10608/1/728/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D8%A9 فاضل لنکرانی، محمد، تفصيل الشريعة- الحدود، 1381ش، ج1، ص728]؛ [http://lib.eshia.ir/10088/41/647/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D9%89 نجفی¬جواهری، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، 1361ش، ج41، ص647]؛ [https://makarem.ir/ahkam/fa/category/index/45157/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 «حکم استمناء»، وب¬سایت جامع المسایل آیت الله مکارم.]</ref> و توبه از آن نیز واجب است.<ref> [https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خودارضایی)»، وب‌سایت دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.]</ref> این عمل باعث بطلان روزه هم می‌شود.<ref>[http://lib.eshia.ir/50101/1/332/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 سیستانی، توضيح المسائل، 1415ق، ج1، ص332.] ؛ [http://lib.eshia.ir/50092/1/274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 خوئی، توضیح المسائل، 1412ق، ج1، ص274.]</ref>¬  
==پانویس==
==پانویس==
<nowiki>{{ - واژه‌های مصوب فرهنگستان، ذیل واژه خودارضایی، وب¬سایت واژه¬یاب.</nowiki>
{{پانویس}}
  - مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس¬گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.
  -«حكم استمنا و هم‌جنس¬بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب¬سایت تبیان.
 
  - اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص8.
  - «افشاگری: عدم وجود خودارضایی در قبایل بدوی»، وب¬سایت مس به طلا.
  -Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
  - مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.
  - «۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.
  - Cozma & Langdon, "Masturbation Addiction", Recovered website.
  - «۷ نشانه اعتیاد به خود¬ارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.
  - «خودارضایی (علل، عوارض، پیشگیری)»، وب¬سایت سلامت و مهر.
  -  اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.
  -احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه¬های پیشگیری و درمان»، 1398ش.
  -  اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.
  -احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.
  -«عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا.
  -«عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب¬سایت تحول آنلاین.
  -کرمی، حسین، «پاسخ¬های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب¬سایت دکتر حسین کرمی.
  -مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی¬اختیاری، تکانش¬گری، سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ۱۳۹۵ش»، 1396ش، ص1138.
  -«عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب¬سایت تحول آنلاین.
  -Husted & Edwards, "Personality correlates of male sexual arousal and behavior",  Arch Sex Behav 5: (56).
  - «خودارضایی آسیب¬ها و درمان¬ها»، پایگاه اطلاع¬رسانی حوزه.
  - صدوق‏، خصال،‏ 1362ش، ص106.
  - «خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه.
  -مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی¬اختیاری، تکانش¬گری، سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ش۱۳۹۵»، 1396ش، ص1138.
  - اصغری¬نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق¬دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص12.
  -Cervilla et al, "Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review", Healthcare 12: (1).
- Ley & Ma, "Masturbation and Marriage", Psychology Today.
 
  -«رابطه بین خودارضایی و رابطه زناشویی چیست؟»، وب¬سایت دکتر سوشا مرجع تخصصی پزشکی و سلامت.
  -احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.
  -«پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب¬سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت¬الله سیستانی.
  - «ورزش و ترک خودارضایی»، وب¬سایت زندگی ما.
  -«اعتیاد به خودارضایی چیست؟»، وب¬سایت مجله ای‌سنج.
  - «راه خلاصی از استمناء را توضیح دهید؟»، وب¬سایت اسلام کوئیست.
  - «مشاوره ترک خودارضایی»، مرکز مشاوره شکرانه.
  -  آذربادکان و دیگران، «تدوین پروتکل خودارضایی؛ با تأکید بر رویکرد اسلامی و امکان¬سنجی آن: تک آزمودنی»، 1399ش، ص73 و 85. 
  -«علت خودارضایی در کودکان و راه¬های درمان آن»، وب¬سایت پذیرش 24.
  -علل و راه¬های درمان خودارضایی در کودکان چیست؟»، وب¬سایت مهمید.
  -«علت خودارضایی در کودکان و راه¬های درمان آن»، وب¬سایت پذیرش 24.
  - «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت¬الله سیستانی.
  -فاضل لنکرانی، محمد، تفصيل الشريعة- الحدود، 1381ش، ج1، ص728؛ نجفی¬جواهری، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، 1361ش، ج41، ص647؛ «حکم استمناء»، وب¬سایت جامع المسایل آیت الله مکارم.
  -  «پرسش و پاسخ استمناء (خودارضایی)»، وب¬سایت دفتر مرجع عالیقدر آیت¬الله سیستانی.
  -سیستانی، توضيح المسائل، 1415ق، ج1، ص332. ؛ خوئی، توضیح المسائل، 1412ق، ج1، ص274.
<nowiki>}}</nowiki>
 
==منابع==
==منابع==
*«۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان، تاریخ درج مطلب: 2 اردیبهشت 1401ش.
*«۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب¬سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان، تاریخ درج مطلب: 2 اردیبهشت 1401ش.
خط ۱۸۳: خط ۱۴۵:


<references />
<references />
==پانویس==