صفحهای تازه حاوی «'''<big>سیدحسن تقیزاده</big>'''؛ از رجال سیاسی و روشنفکران ایران معاصر. سیدحسن تقیزاده متولد تبریز و از خانوادة روحانی بود که ابتدا به دروس طلبگی روی آورد. سفر به کشورهای خارجی، نمایندگی مجلس و نقشآفرینی در نهضت مشروطه از او انسانی نوگرا ساخت....» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>سیدحسن تقیزاده</big>'''؛ از رجال سیاسی و روشنفکران ایران معاصر. | '''<big>سیدحسن تقیزاده</big>'''؛ از رجال سیاسی و روشنفکران ایران معاصر. | ||
سیدحسن تقیزاده متولد تبریز و از | سیدحسن تقیزاده متولد تبریز و از خانواده روحانی بود که ابتدا به دروس طلبگی روی آورد. سفر به کشورهای خارجی، نمایندگی مجلس و نقشآفرینی در نهضت مشروطه از او انسانی نوگرا ساخت. تقیزاده در مسیر تجددگرایی تا آنجا پیش رفت که خواهان حذف حجاب اسلامی شد. وی کمکهای فراوانی به رضاخان پهلوی در اجرای کشف حجاب کرد. | ||
==خانواده و تحصیلات== | ==خانواده و تحصیلات== | ||
سیدحسن تقیزاده در سال 1257ش در | سیدحسن تقیزاده در سال 1257ش در خانواده مذهبی به دنیا آمد. تاثیرات مقام علمی و معنوی پدر باعث علاقمندی او به حوزه علمیه شد. او در دوران کودکی به فراگیری علوم حوزوی، علوم ریاضی و زبانهای خارجه و سپس در جوانی به یادگیری قرآن، شعر فارسی، ریاضیات قدیم، حساب، هندسه، کلام، فلسفه، جفر و رمل، طب و زبان فرانسه و انگیسی پرداخت.<ref>. علیزاده، زندگی طوفانی، 1379ش، ص35-1.</ref> وی سرانجام به سال 1348ش در سن 91 سالگی درگذشت.<ref>علیزاده، زندگی طوفانی، 1379ش، ص35-57.</ref> | ||
==فعالیتهای سیاسی== | ==فعالیتهای سیاسی== | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
==تقیزاده در جریان مشروطیت== | ==تقیزاده در جریان مشروطیت== | ||
در سال 1285ش در زمان مظفرالدین شاه قاجار، مردم ایران علیه استبداد سلطنتی دست به قیام زدند که به انقلاب «مشروطیت» معروف شد. نویسنده کتاب «خط سوم در انقلاب مشروطیت ایران»، جریانهای فکری و سیاسی حاضر در مشروطیت را به چهار دسته استبدادطلب، مشروطهخواه، محتاط و مشروعهخواه تقسیم میکند. از نظر وی، جریان فکری مشروعهخواه شامل، علمای درجه اول حوزههای علمیه، روشنفکران غربی، حکام ناراضی، خطبا و وعاظ، قشر پایین روحانیت، ارامنه و زرتشتیان، ایرانیان مقیم باکو و قفقاز و اکثر مردم بودند. این جریان در ادامه دچار انشعابات بنیادی شد: | در سال 1285ش در زمان مظفرالدین شاه قاجار، مردم ایران علیه استبداد سلطنتی دست به قیام زدند که به انقلاب «مشروطیت» معروف شد. نویسنده کتاب «خط سوم در انقلاب مشروطیت ایران»، جریانهای فکری و سیاسی حاضر در مشروطیت را به چهار دسته استبدادطلب، مشروطهخواه، محتاط و مشروعهخواه تقسیم میکند. از نظر وی، جریان فکری مشروعهخواه شامل، علمای درجه اول حوزههای علمیه، روشنفکران غربی، حکام ناراضی، خطبا و وعاظ، قشر پایین روحانیت، ارامنه و زرتشتیان، ایرانیان مقیم باکو و قفقاز و اکثر مردم بودند. این جریان در ادامه دچار انشعابات بنیادی شد: | ||
* مشروعهخواهان به رهبری شیخ فضلالله نوری | *مشروعهخواهان به رهبری شیخ فضلالله نوری | ||
* غربگرایان و روشنفکران تحت عناوین فرقههای «اجتماعیون عامیون» و «دمکرات» به رهبری تقیزاده و حیدرخان عمواوغلی. رهبران این گروه دست به ترور رجال مشروطهخواه اصیل از جمله سیدعبدالله بهبهانی زدند.<ref>. شکوری، خط سوم در انقلاب مشروطیت، 1371ش، ص96.</ref> | *غربگرایان و روشنفکران تحت عناوین فرقههای «اجتماعیون عامیون» و «دمکرات» به رهبری تقیزاده و حیدرخان عمواوغلی. رهبران این گروه دست به ترور رجال مشروطهخواه اصیل از جمله سیدعبدالله بهبهانی زدند.<ref>. شکوری، خط سوم در انقلاب مشروطیت، 1371ش، ص96.</ref> | ||
تقیزاده در مجلس دوم عضو کمیتهای بود که حکم به دستگیری و اعدام شیخ فضلالله نوری داد. این فعالیتها سبب شد تا علمای نجف خواستار تبعید سیدحسن از ایران و اخراج وی از مجلس شدند. سپس او به استانبول فرار کرد و با «مورگان شوستر» مشاور آمریکایی ملاقاتهای متعددی انجام داد. سپس از سوی مقامات دولتی جهت ماموریت به مسکو عازم شد و از آنجا به آلمان رفت و در این کشور با زنی آلمانی ازدواج کرد.<ref>. «گزارش: تقیزاده که بود؟ از دارسی تا دست داشتن در شهادت شیخ فضل تاله نوری»، خبرگزاری تسنیم.</ref> | تقیزاده در مجلس دوم عضو کمیتهای بود که حکم به دستگیری و اعدام شیخ فضلالله نوری داد. این فعالیتها سبب شد تا علمای نجف خواستار تبعید سیدحسن از ایران و اخراج وی از مجلس شدند. سپس او به استانبول فرار کرد و با «مورگان شوستر» مشاور آمریکایی ملاقاتهای متعددی انجام داد. سپس از سوی مقامات دولتی جهت ماموریت به مسکو عازم شد و از آنجا به آلمان رفت و در این کشور با زنی آلمانی ازدواج کرد.<ref>. «گزارش: تقیزاده که بود؟ از دارسی تا دست داشتن در شهادت شیخ فضل تاله نوری»، خبرگزاری تسنیم.</ref> | ||
==فعالیتهای فرهنگی== | ==فعالیتهای فرهنگی== | ||
تقیزاده در ایام جوانی دست به فعالیتهای فرهنگی از جمله تدریس، تاسیس مدرسه و کتابخانه زد. تدریس در دارالفنون مظفری تبریز و آشنایی با دوستان خود ازجمله یوسفخان آشتیانی (پدر پروین اعتصامی)، محمدعلی تربیت و حسین عدالت، موجب تاسیس مدرسهای به نام «عدالت» شد. آشنایی با آدابورسوم و تفکر غربی از اهداف مدرسه بود که با مخالفت شدید روحانیون مواجه شد. او کتابخانه «عدالت» را با همکاری دوستان قدیمی افتتاح کرد ولی در جریان انقلاب مشروطیت آن را آتش زدند. | تقیزاده در ایام جوانی دست به فعالیتهای فرهنگی از جمله تدریس، تاسیس مدرسه و کتابخانه زد. تدریس در دارالفنون مظفری تبریز و آشنایی با دوستان خود ازجمله یوسفخان آشتیانی (پدر پروین اعتصامی)، محمدعلی تربیت و حسین عدالت، موجب تاسیس مدرسهای به نام «عدالت» شد. آشنایی با آدابورسوم و تفکر غربی از اهداف مدرسه بود که با مخالفت شدید روحانیون مواجه شد. او کتابخانه «عدالت» را با همکاری دوستان قدیمی افتتاح کرد ولی در جریان انقلاب مشروطیت آن را آتش زدند. ترجمه کتابهای آسمانی ادیان از فرانسوی به فارسی از جمله فعالیتهای او به شمار میرود. او در سال 1320ق مجلۀ «گنجینه فنون» را که ترجمه مقالات خارجی بود منتشر ساخت. از اقدامات دیگر فرهنگی او، چاپ نشریه «کاوه» در سالهای 1916 تا 1922م است.<ref>. علیزاده، زندگی طوفانی، 1379ش، ص27-29.</ref> | ||
==لژ بیداری ایران== | ==لژ بیداری ایران== | ||
سرگوراوزلی (بازرگان و سفیر انگلیس) بانفوذ در دربار و پرداخت رشوههای کلان و بستن قراردادهایی موفق به تاسیس اولین «لژ فراماسونری» ایرانی شد. نفوذ فکری و فرهنگی دولت انگلیس، ایجاد دستههای فراماسونی و استعمار مردم از جمله اهداف تاسیس لژ بود<ref>. رائین، فراموشخانه و فراماسونری در ایران، 1357ش، ج1، ص17.</ref> تقیزاده در زمان نمایندگی اولین | سرگوراوزلی (بازرگان و سفیر انگلیس) بانفوذ در دربار و پرداخت رشوههای کلان و بستن قراردادهایی موفق به تاسیس اولین «لژ فراماسونری» ایرانی شد. نفوذ فکری و فرهنگی دولت انگلیس، ایجاد دستههای فراماسونی و استعمار مردم از جمله اهداف تاسیس لژ بود<ref>. رائین، فراموشخانه و فراماسونری در ایران، 1357ش، ج1، ص17.</ref> تقیزاده در زمان نمایندگی اولین دوره مجلس به سال 1325ق عضو «لژ بیداری ایران» شد. سپس به مقام «مرتبه رفاقت» و در ادامه به بالاترین مقام فراماسونری یعنی «استاد اعظم» دست یافت. او دومین استاد اعظم عالی لژ مستقل ایران است. وی در یکی از شمارههای مجله «یادگار» از فراماسونری یاد کرده و تنها راه نجات ایران را تشکیل جمعیت فراماسون میداند.<ref>. رائین، فراموشخانه و فراماسونری در ایران، 1357ش، ج3، ص533.</ref> | ||
==باستانگرایی== | ==باستانگرایی== | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
تقیزاده بهعنوان یکی از اعضای فعال گروه فراماسونری در ایران به این نتیجه رسید که دلیل توسعه و پیشرفت ترکیه گرایش آتاتورک به غرب و مبارزه با حجاب زنان است؛ بنابراین در ایران نیز مانند ترکیه باید سبک زندگی تغییر کرده و حجاب از زندگی مردم مسلمان کنار گذاشته شود. او کلید پیشرفت ایران را اصلاح لباس مردان و زنان میدانست.<ref>. «امضای قراردادهای ننگین در هیاهوی کشف حجاب»، سایت مشرق نیوز.</ref> | تقیزاده بهعنوان یکی از اعضای فعال گروه فراماسونری در ایران به این نتیجه رسید که دلیل توسعه و پیشرفت ترکیه گرایش آتاتورک به غرب و مبارزه با حجاب زنان است؛ بنابراین در ایران نیز مانند ترکیه باید سبک زندگی تغییر کرده و حجاب از زندگی مردم مسلمان کنار گذاشته شود. او کلید پیشرفت ایران را اصلاح لباس مردان و زنان میدانست.<ref>. «امضای قراردادهای ننگین در هیاهوی کشف حجاب»، سایت مشرق نیوز.</ref> | ||
در حالی که | در حالی که جامعه شیعی ایران حاضر به برداشتن سنتهای دینی از جمله حجاب نبود، سیدحسن دست به تاسیس روزنامهای به نام «کاوه» زد که جدایی دین از سیاست، مبارزه با پوشش و حجاب زنان، ترویج سبک زندگی غربی و حمله به فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی از جمله اهداف و سیاستگذاری این روزنامه بود. او در این نشریه میکوشید حجاب را یکی از معایب بزرگ زندگی مدنی به شمار آورد.<ref>. توانگر رنجبر، «بررسی مسئله حجاب دراندیشه ی برخی دگراندیشان»، 1397ش، ص10.</ref> | ||
برخی او را پدر تئوریک ملیگرایی لائیک و غیرمذهبی ایران دانستهاند. به نظر او باید در برابر تمدن غرب بدون هیچ شرطی تسلیم شد و همه آدابورسوم اروپا را در زندگی اجرا کنیم. ایران باید در ظاهر، باطن، جسمی و روحی فرنگیمآب شود و مظاهر دینی از جمله حجاب از زندگی ایرانیان حذف شود. او معتقد بود انسان مختار آفریده شده است و نمیدانم چرا زنان ایرانی خود را بهشکل لباس سیاه عزا و اسارات در میآورند؛ در حالی که زنان غربی آزاد و متمدن هستند.<ref>. صادقیپری، «نامهای مادر و حیا را در ایران بیمفهوم میکنیم!»، وبسایت جوان آنلاین</ref> | برخی او را پدر تئوریک ملیگرایی لائیک و غیرمذهبی ایران دانستهاند. به نظر او باید در برابر تمدن غرب بدون هیچ شرطی تسلیم شد و همه آدابورسوم اروپا را در زندگی اجرا کنیم. ایران باید در ظاهر، باطن، جسمی و روحی فرنگیمآب شود و مظاهر دینی از جمله حجاب از زندگی ایرانیان حذف شود. او معتقد بود انسان مختار آفریده شده است و نمیدانم چرا زنان ایرانی خود را بهشکل لباس سیاه عزا و اسارات در میآورند؛ در حالی که زنان غربی آزاد و متمدن هستند.<ref>. صادقیپری، «نامهای مادر و حیا را در ایران بیمفهوم میکنیم!»، وبسایت جوان آنلاین</ref> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* جمشید، بهنام، «تقیزاده و مسئله تجدد»، ایران نامه، شماره 81 و 82، بهار و تابستان 1382ش. | *جمشید، بهنام، «تقیزاده و مسئله تجدد»، ایران نامه، شماره 81 و 82، بهار و تابستان 1382ش. | ||
* توانگر رنجبر، لیلا، «بررسی مسئله حجاب دراندیشۀ برخی دگراندیشان»؛ فصلنامه روایت تاریخ، | *توانگر رنجبر، لیلا، «بررسی مسئله حجاب دراندیشۀ برخی دگراندیشان»؛ فصلنامه روایت تاریخ، شماره 9، تابستان 1397ش. | ||
* تقیزاده، سیدحسن، | *تقیزاده، سیدحسن، مجله کاوه، شماره 2، 1295ش. | ||
* «گزارش: تقیزاده که بود؟ از دارسی تا دست داشتن در شهادت شیخ فضل الله نوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 2 فروردین 1398ش. | *«گزارش: تقیزاده که بود؟ از دارسی تا دست داشتن در شهادت شیخ فضل الله نوری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 2 فروردین 1398ش. | ||
* جمعی از روایان فاجعه مسجد گوهرشاد، «امضای قراردادهای ننگین در هیاهوی کشف حجاب»، سایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 تیر1396ش. | *جمعی از روایان فاجعه مسجد گوهرشاد، «امضای قراردادهای ننگین در هیاهوی کشف حجاب»، سایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 تیر1396ش. | ||
* حقانی، موسی، «غربباوری و مرعوبیت ویژگی تقیزادههاست»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله سید علی خامنهای، تاریخ درج مطلب: 26 تیر 1398ش. | *حقانی، موسی، «غربباوری و مرعوبیت ویژگی تقیزادههاست»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله سید علی خامنهای، تاریخ درج مطلب: 26 تیر 1398ش. | ||
* خمینی، سیدروح الله، صحیفه امام، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام ( | *خمینی، سیدروح الله، صحیفه امام، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام (رحمهاللهعلیه)، چاپ سوم، 1379ش. | ||
* رائین، اسماعیل، فراموشخانه و فراماسونری در ایران، تهران، امیرکبیر، چاپ چهارم، 1357ش | *رائین، اسماعیل، فراموشخانه و فراماسونری در ایران، تهران، امیرکبیر، چاپ چهارم، 1357ش | ||
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، قم، انتشارات صدرا، چاپ ششم، 1375ش. | *مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، قم، انتشارات صدرا، چاپ ششم، 1375ش. | ||
* سالور، قهرمان، روزنامه خاطرات | *سالور، قهرمان، روزنامه خاطرات عینالسلطنه، تهران، اساطیر، چاپ اول، 1374ش. | ||
* شفیعیفر، محمد و طهماسبی نوذر، خلیل، باستانگرایی و هویت ملی؛ تجدد و استبداد منور: از دیدگاه سیدحسن تقیزاده و | *شفیعیفر، محمد و طهماسبی نوذر، خلیل، باستانگرایی و هویت ملی؛ تجدد و استبداد منور: از دیدگاه سیدحسن تقیزاده و مجله کاوه، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره 35، تابستان1395ش. | ||
* شکوری، ابوالفضل، خط سوم در انقلاب مشروطیت، زنجان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان، چاپ اول، 1371ش. | *شکوری، ابوالفضل، خط سوم در انقلاب مشروطیت، زنجان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان، چاپ اول، 1371ش. | ||
* صادقیپری، مریم، «نامهای مادر و حیا را در ایران بیمفهوم میکنیم!»، سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 24 اردیبهشت 1402ش. | *صادقیپری، مریم، «نامهای مادر و حیا را در ایران بیمفهوم میکنیم!»، سایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 24 اردیبهشت 1402ش. | ||
* علیزاده، عزیزالله، ، زندگی طوفانی (خاطرات سید حسن تقی زاده)، تهران، فردوس، چاپ اول، 1379ش. | *علیزاده، عزیزالله، ، زندگی طوفانی (خاطرات سید حسن تقی زاده)، تهران، فردوس، چاپ اول، 1379ش. | ||
* محققی، محمدمهدی، «تقیزاده از تاریخنگاری تا مزدوری غرب»، وبسایت خبرگزاری رسا، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1399ش. | *محققی، محمدمهدی، «تقیزاده از تاریخنگاری تا مزدوری غرب»، وبسایت خبرگزاری رسا، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1399ش. | ||
[[رده: ویکیرز]] | [[رده: ویکیرز]] | ||
<references /> | |||
