بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵: خط ۵:
==تاریخچۀ لباس سیستانی==
==تاریخچۀ لباس سیستانی==


مطالعات انجام‌شده روی اسکلت‌های انسانی گورستان‌های شهر سوخته، واقع در منطقه سیستان با قدمتی 3500 تا 4000 سال پیش از میلاد، <ref>یغمایی، بلوچستان و سیستان، 1355ش، ص130.</ref> نوع پوشش مردم این منطقه را آشکار کرده است.<ref>سید‌سجادی، جواهرسازی در شهر سوخته، 1385ش، ص4 و 5.</ref>
مطالعات انجام‌شده روی اسکلت‌های انسانی گورستان‌های شهر سوخته، واقع در منطقه سیستان با قدمتی ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد، <ref>یغمایی، بلوچستان و سیستان، 1355ش، ص130.</ref> نوع پوشش مردم این منطقه را آشکار کرده است.<ref>سید‌سجادی، جواهرسازی در شهر سوخته، 1385ش، ص4 و 5.</ref>


پارچه‌های کشف‌شده از شهر سوخته از تنوع بافت، رنگ و تزیینات گوناگون برخوردار هستند که این ویژگی‌ها علاوه‌بر ماندگاری، ارزش و جنبۀ کاربردی به پارچه می‌دهند. تعدادی از لباس‌های مردم شهر سوخته شباهت بسیاری به لباس‌های امروزی دارد؛ تا جایی که نوع و گونۀ برخی از این پارچه‌ها در جهان امروز نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>توزی، پیش از تاریخ سیستان، 1385ش، ص643.</ref>
پارچه‌های کشف‌شده از شهر سوخته از تنوع بافت، رنگ و تزیینات گوناگون برخوردار هستند که این ویژگی‌ها علاوه‌بر ماندگاری، ارزش و جنبۀ کاربردی به پارچه می‌دهند. تعدادی از لباس‌های مردم شهر سوخته شباهت بسیاری به لباس‌های امروزی دارد؛ تا جایی که نوع و گونۀ برخی از این پارچه‌ها در جهان امروز نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref>توزی، پیش از تاریخ سیستان، 1385ش، ص643.</ref>
خط ۶۳: خط ۶۳:
'''پیراهن دوگریبانه''': نوعی پیراهن محلی که قسمت پشت و جلوی یقۀ آن چاک می‌خورد و به همین دلیل به آن دوگریبانه می‌گویند. این پیراهن شبیه پیراهن تاجیک است با این تفاوت که قد آن بلندتر و بالاتنۀ آن بدون چاک است. برش زیر آستین این پیراهن چین می‌خورد و با شلوار پوشیده می‌شود.<ref>عمرانی‌نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  1386ش، ص121.</ref>
'''پیراهن دوگریبانه''': نوعی پیراهن محلی که قسمت پشت و جلوی یقۀ آن چاک می‌خورد و به همین دلیل به آن دوگریبانه می‌گویند. این پیراهن شبیه پیراهن تاجیک است با این تفاوت که قد آن بلندتر و بالاتنۀ آن بدون چاک است. برش زیر آستین این پیراهن چین می‌خورد و با شلوار پوشیده می‌شود.<ref>عمرانی‌نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  1386ش، ص121.</ref>


'''شلیته''': نوعی دامن پرچین که برای دوخت آن 6 تا 7 متر پارچه لازم است. کمر این دامن لیفه‌ای است و بندهای داخل لیفه‌ها توسط زنان سیستانی دوخته می‌شود. برخی زنان تا سه عدد دامن پرچین روی هم می‌پوشند که لبۀ آن‌ها با نخ‌های سیاه‌دوزی تزیین می‌شود. شلیته در منطقۀ سیستان به «تنبون گشاد» نیز معروف است.<ref>عمرانی‌نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  1386ش، ص121.</ref>
'''شلیته''': نوعی دامن پرچین که برای دوخت آن ۶ تا ۷ متر پارچه لازم است. کمر این دامن لیفه‌ای است و بندهای داخل لیفه‌ها توسط زنان سیستانی دوخته می‌شود. برخی زنان تا سه عدد دامن پرچین روی هم می‌پوشند که لبۀ آن‌ها با نخ‌های سیاه‌دوزی تزیین می‌شود. شلیته در منطقۀ سیستان به «تنبون گشاد» نیز معروف است.<ref>عمرانی‌نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  1386ش، ص121.</ref>


'''شلوار پاچه‌دار''': نوعی شلوار با پاچه‌های گشاد که پهنای هر پاچه حدود یک متر است. برای دوخت این شلوار از پارچه‌های گلدار و چیت استفاده می‌شود.<ref>گلستانه، فرهنگ عامه چهار سور و سوگ در سیستان، 1388ش، ص30.</ref> این شلوار از دو ساق مخروطی‌شکل و میان‌ساقی با چین کم تشکیل شده و کمر آن با لیفه جمع می‌شود. این شلوار بیشتر در منطقۀ «کوتَنَه» استفاده می‌شود و روی آن با دست یا چرخ نقش‌دوزی شده است.<ref>عمرانی‌نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  1386ش، ص121.</ref>
'''شلوار پاچه‌دار''': نوعی شلوار با پاچه‌های گشاد که پهنای هر پاچه حدود یک متر است. برای دوخت این شلوار از پارچه‌های گلدار و چیت استفاده می‌شود.<ref>گلستانه، فرهنگ عامه چهار سور و سوگ در سیستان، 1388ش، ص30.</ref> این شلوار از دو ساق مخروطی‌شکل و میان‌ساقی با چین کم تشکیل شده و کمر آن با لیفه جمع می‌شود. این شلوار بیشتر در منطقۀ «کوتَنَه» استفاده می‌شود و روی آن با دست یا چرخ نقش‌دوزی شده است.<ref>عمرانی‌نسب، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  1386ش، ص121.</ref>
خط ۱۱۳: خط ۱۱۳:
==ثبت ملی لباس سنتی سیستانی==
==ثبت ملی لباس سنتی سیستانی==


پوشاک محلی سیستانی به‌عنوان یکی از آثار معنوی در فهرست ملی به ثبت رسیده است؛ <ref> «لباس محلی سیستان در فهرست آثار ملی معنوی قرار گرفت»،  خبرگزاری نی‌زار.</ref> علاوه بر این، مهارت دوخت پوشاک سیستانی نیز با شماره 1268 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.<ref> «هشت اثر فرهنگی معنوی سیستان و بلوچستان در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد»،  خبرگزاری تسنیم.</ref>
پوشاک محلی سیستانی به‌عنوان یکی از آثار معنوی در فهرست ملی به ثبت رسیده است؛ <ref> «لباس محلی سیستان در فهرست آثار ملی معنوی قرار گرفت»،  خبرگزاری نی‌زار.</ref> علاوه بر این، مهارت دوخت پوشاک سیستانی نیز با شماره ۱۲۶۸ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.<ref> «هشت اثر فرهنگی معنوی سیستان و بلوچستان در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد»،  خبرگزاری تسنیم.</ref>


   
   
خط ۱۲۱: خط ۱۲۱:
==منابع==
==منابع==


* «آشنایی با دنیای اصالت و تنوع در پوشش مردم سیستان و بلوچستان»،  وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 28 دی 1398ش.
*«آشنایی با دنیای اصالت و تنوع در پوشش مردم سیستان و بلوچستان»،  وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 28 دی 1398ش.
*
*
* خاتون‌علوی، نصرت، «نگاهی به همسان‌سازی لباس و کشف حجاب در سیستان و بلوچستان دورۀ رضاشاه»،  پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پاییز 1396ش.
*خاتون‌علوی، نصرت، «نگاهی به همسان‌سازی لباس و کشف حجاب در سیستان و بلوچستان دورۀ رضاشاه»،  پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پاییز 1396ش.
*
*
* رئیس‌الذاکرین، غلامعلی، کندو (فرهنگ مردم سیستان)،  مشهد، چاپ سعید، 1370ش.
*رئیس‌الذاکرین، غلامعلی، کندو (فرهنگ مردم سیستان)،  مشهد، چاپ سعید، 1370ش.
*
*
* «زنان هنرمند سیستان و بلوچستان خالق زیباترین نقش‌ها بر تار و پود پارچه»،  خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 6 تیر 1396ش.
*«زنان هنرمند سیستان و بلوچستان خالق زیباترین نقش‌ها بر تار و پود پارچه»،  خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 6 تیر 1396ش.
*
*
* سید‌سجادی، سیدمنصور، جواهرسازی در شهر سوخته، تهران، پیشین‌پژوه، 1385ش.
*سید‌سجادی، سیدمنصور، جواهرسازی در شهر سوخته، تهران، پیشین‌پژوه، 1385ش.
*
*
* عمرانی‌نسب، اشرف‌السادات، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، زمستان 1386ش.
*عمرانی‌نسب، اشرف‌السادات، «پوشاک مردمان سیستان و بلوچستان»،  فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، زمستان 1386ش.
*
*
* گلستانه، مزار، فرهنگ عامه چهار سور و سوگ در سیستان، مشهد، اروج‌اندیشه، 1388ش.
*گلستانه، مزار، فرهنگ عامه چهار سور و سوگ در سیستان، مشهد، اروج‌اندیشه، 1388ش.
*
*
* «لباس محلی سیستان در فهرست آثار ملی معنوی قرار گرفت»،  خبرگزاری نی‌زار، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1395ش.
*«لباس محلی سیستان در فهرست آثار ملی معنوی قرار گرفت»،  خبرگزاری نی‌زار، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1395ش.
*
*
* «نژاد سیستانی»،  وب‌سایت کانون فرهنگی سیستانیان، تاریخ بازدید: 2 بهمن 1403ش.
*«نژاد سیستانی»،  وب‌سایت کانون فرهنگی سیستانیان، تاریخ بازدید: 2 بهمن 1403ش.
*
*
* «هشت اثر فرهنگی معنوی سیستان و بلوچستان در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد»،  خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 4 مرداد 1396ش.
*«هشت اثر فرهنگی معنوی سیستان و بلوچستان در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد»،  خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 4 مرداد 1396ش.
*
*
* یاسینی، سیده‌راضیه، «ارزیابی جامعه‌شناختی-زیبایی‌شناختی پوشاک سنتی زنان مناطق کویری ایران با تمرکز بر اقلیم فرهنگی و طبیعی»،  جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، پاییز و زمستان 1395ش.
*یاسینی، سیده‌راضیه، «ارزیابی جامعه‌شناختی-زیبایی‌شناختی پوشاک سنتی زنان مناطق کویری ایران با تمرکز بر اقلیم فرهنگی و طبیعی»،  جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، پاییز و زمستان 1395ش.
*
*
* یعقوبی، حمیده، «هنرهای دستی زنان؛ پوشاک زنان سیستانی»،  فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، بهار 1393ش.
*یعقوبی، حمیده، «هنرهای دستی زنان؛ پوشاک زنان سیستانی»،  فصلنامۀ فرهنگ مردم ایران، بهار 1393ش.
*
*
* یغمایی، اقبال، بلوچستان و سیستان، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1355ش.  
*یغمایی، اقبال، بلوچستان و سیستان، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1355ش.  


  [[رده: ویکی‌رز]]
  [[رده: ویکی‌رز]]