بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
5. وزارت فرهنگ و فعالیتهای اجتماعی | 5. وزارت فرهنگ و فعالیتهای اجتماعی | ||
در سال ۱۳۲۴ق، در کابینة احمد قوامالسلطنه به وزارت فرهنگ منصوب شد؛ اما پس از یک سال استعفا داد. ریاست نخستین کنگرة نویسندگان ایران و تاسیس جمعیت ایرانی هواداران صلح از دیگر اقدامات او بود.<ref>. بهار، | در سال ۱۳۲۴ق، در کابینة احمد قوامالسلطنه به وزارت فرهنگ منصوب شد؛ اما پس از یک سال استعفا داد. ریاست نخستین کنگرة نویسندگان ایران و تاسیس جمعیت ایرانی هواداران صلح از دیگر اقدامات او بود.<ref>[http://www.bahar-site.fr/khodNeweshtZendagiBahar.pdf بهار، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار.]</ref> | ||
6. همسر و فرزندان: | 6. همسر و فرزندان: | ||
بهار ابتدا در مشهد ازدواج کرد و صاحب فرزندی شد؛ ولی عمر آندو بسیار کوتاه بود. ازدواج دوم او با خانم «سودابه صفدری» از نوادگان فتحعلی شاه قاجار صورت گرفت و ماحصل زندگیشان شش فرزند به نامهای؛ «هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد» بود.<ref>. «محمد تقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، خبرگزاری ایمنا.</ref> | بهار ابتدا در مشهد ازدواج کرد و صاحب فرزندی شد؛ ولی عمر آندو بسیار کوتاه بود. ازدواج دوم او با خانم «سودابه صفدری» از نوادگان فتحعلی شاه قاجار صورت گرفت و ماحصل زندگیشان شش فرزند به نامهای؛ «هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد» بود.<ref>[https://www.imna.ir/news/460282/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%B3%D8%AD%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1 «محمد تقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | ||
==تالیفات== | ==تالیفات== | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
کتابها: احوال فردوسی، تاریخ تطور شعر فارسی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، چهار خطابه، مثنوی در مدح واندرز به رضاشاه، دستور پنج استاد، دیوان اشعار به کوشش مهرداد بهار، سبکشناسی، شعر در ایران و فردوسینامه. | کتابها: احوال فردوسی، تاریخ تطور شعر فارسی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، چهار خطابه، مثنوی در مدح واندرز به رضاشاه، دستور پنج استاد، دیوان اشعار به کوشش مهرداد بهار، سبکشناسی، شعر در ایران و فردوسینامه. | ||
تصحیحات: تاریخ بلعمی، تاریخ سیستان، رسالهی نفس، بابا افضل مرقی، شاهنامهی فردوسی، مجمل التواریخ و القصص و منتحب جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی.<ref>. | تصحیحات: تاریخ بلعمی، تاریخ سیستان، رسالهی نفس، بابا افضل مرقی، شاهنامهی فردوسی، مجمل التواریخ و القصص و منتحب جوامع الحکایات و لوامع الروایات عوفی.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1328655 جمشیدی،اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
==اندیشۀ سیاسی بهار== | ==اندیشۀ سیاسی بهار== | ||
اندیشة سیاسی بهار بر مفاهیمی مانند آزادیخواهی، وطنپرستی، عدالتطلبی و مشروطهخواهی تمرکز دارد. او سیاست را تدبیر امور مبتنی بر صداقت و خردمندی میداند و ویژگیهایی مانند اعتدال، شجاعت و صداقت را برای یک سیاستمدار ضروری میشمارد. در آثارش به موضوعاتی چون آزادی پرداخته و تصنیف «مرغ سحر» از جمله سرودههای برجسته او در این زمینه است.<ref>. جمشیدی، | اندیشة سیاسی بهار بر مفاهیمی مانند آزادیخواهی، وطنپرستی، عدالتطلبی و مشروطهخواهی تمرکز دارد. او سیاست را تدبیر امور مبتنی بر صداقت و خردمندی میداند و ویژگیهایی مانند اعتدال، شجاعت و صداقت را برای یک سیاستمدار ضروری میشمارد. در آثارش به موضوعاتی چون آزادی پرداخته و تصنیف «مرغ سحر» از جمله سرودههای برجسته او در این زمینه است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1328655 جمشیدی، «اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)»، وبسایت راسخون.]</ref> | ||
==اندیشۀ دینی بهار== | ==اندیشۀ دینی بهار== | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
==زن و حجاب از دیدگاه بهار== | ==زن و حجاب از دیدگاه بهار== | ||
بهار مخالف پوشش سنتی زنان بود و آن را یک باور قدیمی و ریشهدار میدانست. او معتقد بود تا زمانی که قوانین سنتی، زن را با حجاب محدود کنند، زن نمیتواند به دانایی دست یابد و همچنان درگیر هویت گذشتهاش خواهد بود که به دلبری محدود میشود. به نظر بهار، برای کسب هویت جدید، زنان باید از محدودیتهای سنتی رها شوند. بهار در برخی از اشعار خود حجاب را مانعی برای حضور زنان در اجتماع و کسب علم و دانش میدانست.<ref>میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.</ref> بهار در اشعار خود ارتباطی میان چادر و حفظ ناموس نمیبیند.<ref>. جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.</ref> | بهار مخالف پوشش سنتی زنان بود و آن را یک باور قدیمی و ریشهدار میدانست. او معتقد بود تا زمانی که قوانین سنتی، زن را با حجاب محدود کنند، زن نمیتواند به دانایی دست یابد و همچنان درگیر هویت گذشتهاش خواهد بود که به دلبری محدود میشود. به نظر بهار، برای کسب هویت جدید، زنان باید از محدودیتهای سنتی رها شوند. بهار در برخی از اشعار خود حجاب را مانعی برای حضور زنان در اجتماع و کسب علم و دانش میدانست.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.]</ref> بهار در اشعار خود ارتباطی میان چادر و حفظ ناموس نمیبیند.<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_21395_4dd198df098e30654838eac75f3bbd19.pdf جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.]</ref> | ||
بهار در حالی که خواستار رفع محدودیتها برای زنان است، در برخی از دیدگاههای خود مواضعی ضد زن دارد. او دیدگاه کلی خود درباره زنان را در شعر «در طبیعت زن» بیان کرده و در این اثر زنان را پایینتر از مردان میبیند. در در شعر «کیکنامه»، بهمنظور نمایاندن دلیری و شجاعت مردان، زنان را موجوداتی ضعیف و نیازمند حمایت و حفاظت تصویر میکند. | بهار در حالی که خواستار رفع محدودیتها برای زنان است، در برخی از دیدگاههای خود مواضعی ضد زن دارد. او دیدگاه کلی خود درباره زنان را در شعر «در طبیعت زن» بیان کرده و در این اثر زنان را پایینتر از مردان میبیند. در در شعر «کیکنامه»، بهمنظور نمایاندن دلیری و شجاعت مردان، زنان را موجوداتی ضعیف و نیازمند حمایت و حفاظت تصویر میکند. | ||
بهار به ویژگیهای روحی و روانی زنان توجه کرده است و از دیدگاه خود به تحلیل روانشناختی آنها پرداخته است. او معتقد است ویژگیهایی مانند محافظهکاری، گرایش کمتر به منطق و تمایل به پرهیز از نوگرایی در زنان برجستهتر از مردان است. به نظر او، زنان بهجای استفاده از عقل و استدلال برای اثبات نظرات خود، بیشتر به احساساتی مانند اشک و آه تکیه میکنند و مشاهده و احساس را به تفکر و تحلیل ترجیح میدهند. <ref>میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.</ref> همچنین، بهار حسادت را از ویژگیهای زنان برشمرده و معتقد است که نباید در حضور آنها از کسی تعریف و تمجید کرد.<ref>. میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2050.</ref> | بهار به ویژگیهای روحی و روانی زنان توجه کرده است و از دیدگاه خود به تحلیل روانشناختی آنها پرداخته است. او معتقد است ویژگیهایی مانند محافظهکاری، گرایش کمتر به منطق و تمایل به پرهیز از نوگرایی در زنان برجستهتر از مردان است. به نظر او، زنان بهجای استفاده از عقل و استدلال برای اثبات نظرات خود، بیشتر به احساساتی مانند اشک و آه تکیه میکنند و مشاهده و احساس را به تفکر و تحلیل ترجیح میدهند. <ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047-2048.]</ref> همچنین، بهار حسادت را از ویژگیهای زنان برشمرده و معتقد است که نباید در حضور آنها از کسی تعریف و تمجید کرد.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2050.]</ref> | ||
==دیدگاههای منتقدان دربارۀ رویکرد بهار به زن و حجاب== | ==دیدگاههای منتقدان دربارۀ رویکرد بهار به زن و حجاب== | ||
منتقدان محمدتقی بهار، وی را شاعری زنستیز میدانند. در برخی از اشعار ملکالشعرا، او به زن بهعنوان موجودی فرودست و جنس دوم نگاه کرده است.<ref>میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2048.</ref> بهار، همچون افرادی مانند آخوندزاده حجاب را مانع آگاهی و علمآموزی زنان میداند، در مقابل، نسیم شمال از شعرای همعصر بهار، حجاب را برای زنان واجب و عامل حفظ عفت و ناموس آنها میداند. وی بر این عقیده است که زنان میتوانند با رعایت حجاب به کسب علمودانش پرداخته و در کنار مردان به پیشرفت علمی دست یابند. نسیم شمال برخلاف محمدتقی بهار، حجاب را مقدم بر تحصیل علم میدانست و معتقد بود که حجاب جزو اصول جداییناپذیر ایرانیاسلامی است و نباید نادیده گرفته شود.<ref>. میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047 و 2048.</ref> نیسم شمال در اشعار خود بر ضرورت رعایت حجاب در دوران تحصیل تاکید کرده و نسبت به عواقب بیحجابی هشدار میدهد. بر خلاف نظر بهار که حجاب را مخالف عفت میداند، منتقدان وی، حجاب را با عفت همراستا میبینند و حجاب را عامل کاهش ناهنجاریهای اجتماعی و تقویتکننده عفت میدانند.<ref>. جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.</ref> | منتقدان محمدتقی بهار، وی را شاعری زنستیز میدانند. در برخی از اشعار ملکالشعرا، او به زن بهعنوان موجودی فرودست و جنس دوم نگاه کرده است.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2048.]</ref> بهار، همچون افرادی مانند آخوندزاده حجاب را مانع آگاهی و علمآموزی زنان میداند، در مقابل، نسیم شمال از شعرای همعصر بهار، حجاب را برای زنان واجب و عامل حفظ عفت و ناموس آنها میداند. وی بر این عقیده است که زنان میتوانند با رعایت حجاب به کسب علمودانش پرداخته و در کنار مردان به پیشرفت علمی دست یابند. نسیم شمال برخلاف محمدتقی بهار، حجاب را مقدم بر تحصیل علم میدانست و معتقد بود که حجاب جزو اصول جداییناپذیر ایرانیاسلامی است و نباید نادیده گرفته شود.<ref>[https://anjomanfarsi.ir/pdf/pa8/1136.pdf میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، 1394ش، ص2047 و 2048.]</ref> نیسم شمال در اشعار خود بر ضرورت رعایت حجاب در دوران تحصیل تاکید کرده و نسبت به عواقب بیحجابی هشدار میدهد. بر خلاف نظر بهار که حجاب را مخالف عفت میداند، منتقدان وی، حجاب را با عفت همراستا میبینند و حجاب را عامل کاهش ناهنجاریهای اجتماعی و تقویتکننده عفت میدانند.<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_21395_4dd198df098e30654838eac75f3bbd19.pdf جوادییگانه و عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران.]</ref> | ||
==سالهای پایانی زندگی== | ==سالهای پایانی زندگی== | ||
بهار در سالهای پایانی عمر خود با بیماری سل دستوپنجه نرم کرد. او در سال 1330ش درگذشت و در آرامستان ظهیرالدولة شمیران به خاک سپرده شد.<ref>. «زندگینامۀ محمد تقی بهاراز تولد تا فوت+ قرن، مقبره و کتابها»، وبسایت نمناک</ref> | بهار در سالهای پایانی عمر خود با بیماری سل دستوپنجه نرم کرد. او در سال 1330ش درگذشت و در آرامستان ظهیرالدولة شمیران به خاک سپرده شد.<ref>[https://namnak.com/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1.p570 «زندگینامۀ محمد تقی بهاراز تولد تا فوت+ قرن، مقبره و کتابها»، وبسایت نمناک]</ref> | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* بهار، محمدتقی، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار، تاریخ بازدید: 25 آبان 1403ش. | *بهار، محمدتقی، «زندگینامۀ بهار»، وبسایت ملک الشعرا بهار، تاریخ بازدید: 25 آبان 1403ش. | ||
* | * | ||
* جمشیدی، محمدحسین، «اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 10 مهرماه 1396ش. | *جمشیدی، محمدحسین، «اندیشۀ سیاسی ملکالشعرای بهار (1)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 10 مهرماه 1396ش. | ||
* | * | ||
* جمشیدی، محمدحسین، «اندیشه سیاسی ملکالشعرای بهار (2)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 10 مهرماه 1396ش. | *جمشیدی، محمدحسین، «اندیشه سیاسی ملکالشعرای بهار (2)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 10 مهرماه 1396ش. | ||
* | * | ||
* جوادییگانه، محمدرضا و فاطمه عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران؛ شعر مخالفان و موافقان»، تهران، مجلة جامعهشناسی ایران، بهار 1388ش. | *جوادییگانه، محمدرضا و فاطمه عزیزی، «زمینههای فرهنگی و ادبی کشف حجاب در ایران؛ شعر مخالفان و موافقان»، تهران، مجلة جامعهشناسی ایران، بهار 1388ش. | ||
* | * | ||
* رستمی، فتانه و دیگران، «سیمای زن در دورة انقلاب اسلامی و دورة مشروطه با تکیه بر اشعار ملک الشعرای بهار»، تهران، فصلنامۀ علمی جامعة شاسی سیاسی انقلاب اسلامی، زمستان 1402ش. | *رستمی، فتانه و دیگران، «سیمای زن در دورة انقلاب اسلامی و دورة مشروطه با تکیه بر اشعار ملک الشعرای بهار»، تهران، فصلنامۀ علمی جامعة شاسی سیاسی انقلاب اسلامی، زمستان 1402ش. | ||
* | * | ||
* رفیعی، یدالله و رمضان رضائی، «اندیشة دینی در اشعار ملکالشعرای بهار و احمد صافی النجفی»، جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، بهار 1392ش. | *رفیعی، یدالله و رمضان رضائی، «اندیشة دینی در اشعار ملکالشعرای بهار و احمد صافی النجفی»، جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، بهار 1392ش. | ||
* | * | ||
* «زندگینامۀ محمدتقی بهاراز تولد تا فوت+ قرن، مقبره و کتابها»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: 29 آذر 1403ش. | *«زندگینامۀ محمدتقی بهاراز تولد تا فوت+ قرن، مقبره و کتابها»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: 29 آذر 1403ش. | ||
* | * | ||
* شایگان، یگانه، «برگزیدهها بهار از نظر منتقدان»، وبسایت ایران نامگ، تابستان 1366ش. | *شایگان، یگانه، «برگزیدهها بهار از نظر منتقدان»، وبسایت ایران نامگ، تابستان 1366ش. | ||
* | * | ||
* قاسمی فرد، هدیه و فاطمه میرقادری، «بررسی تطبیقی سیمای زن در شعر جمیل صدقی زهاوی و ملک الشعرای بهار»، یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، فصلنامه مطالعات ادبی تطبیقی، بهار 1390ش. | *قاسمی فرد، هدیه و فاطمه میرقادری، «بررسی تطبیقی سیمای زن در شعر جمیل صدقی زهاوی و ملک الشعرای بهار»، یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، فصلنامه مطالعات ادبی تطبیقی، بهار 1390ش. | ||
* | * | ||
* میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، گیلان، دانشگاه گیلان، بهمن 1394ش. | *میرمیران و رادنیا، «جایگاه و نقش زن در شعر ملک الشّعرا بهار و نسیم شمال»، گیلان، دانشگاه گیلان، بهمن 1394ش. | ||
* | * | ||
* «محمدتقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، وبسایت خبرگزاری ایمنا، 19تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش. | *«محمدتقی بهار از مرغ سحر تا دماوندیه + بیوگرافی و آثار»، وبسایت خبرگزاری ایمنا، 19تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش. | ||
* | * | ||
[[رده: ویکیرز]] | [[رده: ویکیرز]] | ||
