لباس زنان کهگیلویه و بویراحمد: تفاوت میان نسخه‌ها

لباس‌های زنان کهگیلویه و بویراحمد از تنوع بالایی برخوردار است. دستمال سر زنان از جنس ابریشم و حاشیه‌دار است که نحوۀ بستن و اندازۀ آن میان طایفه‌های بهمئی و طیبی با ایل‌های بویراحمدی متفاوت است. از پیراهن‌های مخصوص زنان این استان، دلق نام دارد که از پارچۀ مرغوب تهیه شده و مزین به انواع زیورآلات و سکه‌دوزی است. لباس‌های زنان کهگیلویه و بویراحمد جزء پوشیده‌ترین لباس‌ها است و نشان از باورهای دینی و مذهبی دارد که این امر مقام و منزلت زن در جامعه را نشان می‌دهد. لباس زنان این استان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

بیشتر ساکنان این استان از قوم لر تشکیل شده‌اند و به آن‌ها بویراحمدی می‌گویند.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/costume/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF «لباس محلی مردمان کهگیلویه و بویراحمد»، وب‌سایت ایران.]</ref> مردمان کهگیلویه و بویراحمد هویت فرهنگی خود را تا حد زیادی از پوشش سنتی خود الهام می‌گیرند. آن‌ها با اثرپذیری از سبک زندگی عشایری و بهره‌گیری از تولیدات بومی، یکی از زیباترین و پوشیده‌ترین لباس‌های محلی را حفظ و به نمایش گذاشته‌اند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5851261/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D9%84%DA%A9-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D8%B1%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF «محرم‌پوشی با جومه و دلک و چارقد/ اینجا جوانان لباس سنتی می‌پسندند»، خبرگزاری مهر.]</ref> یافته‌های تاریخی نشان می‌دهد که قدمت لباس‌های محلی این استان به‌دورۀ اشکانیان می‌رسد. برخی منابع نیز قدمت آن را به دورۀ تیموریان نسبت داده‌اند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85359388/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 قهرمانی، «لباس محلی بانوان کهگیلویه و بویراحمد نمادی از پوشش اصیل ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).]</ref>

 

با توجه به تنوع اقوام در این استان، ترکیبی از نمادهای محلی با باورها و معیارهای خاص برای طراحی و دوخت لباس‌ها ایجاد شده است. هر یک از این نمادها برخاسته از یک قصۀ کهن است که در قالب یک پوشش محلی قرار گرفته تا سبب یکپارچگی در تمام ابعاد پوشش شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5851261/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D9%84%DA%A9-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D8%B1%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF «محرم‌پوشی با جومه و دلک و چارقد/ اینجا جوانان لباس سنتی می‌پسندند»، خبرگزاری مهر.]</ref>

 

این دستمال روی مقنعه و کلاه پوشیده می‌شود و شکل و اندازۀ آن در میان زنان ایل‌های بختیاری، بهمئی و طیبی با زنان ایل‌های بویراحمدی، چرام، باوی و دشمن‌زیاری متفاوت است. دستمال‌های ابریشمی زنان بویراحمدی سبک و کم طول و عرض بوده که پشت کلاه بسته می‌شود و مزین به طلا و نقره است. دستمال‌های ابریشمی زنان طایفه‌های طیبی و بهمئی بلند و به‌رنگ‌های سیاه، سرخ و الوان (هفت رنگ) است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85359388/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 قهرمانی،«لباس محلی بانوان کهگیلویه و بویراحمد نمادی از پوشش اصیل ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).]</ref> همچنین این طایفه‌ها دستمال سر را به‌گونه‌ای روی پیشانی می‌بندند که موی سر کاملاً پنهان باشد.<ref>[https://boyernews.com/142478/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84/ «نگاهی به لباس محلی زنان و مردان در کهگیلویه و بویراحمد»، وب‌سایت تحلیلی خبری بویر نیوز.]</ref>

 

روسری زنان این استان از پارچه‌های سه‌گوش تهیه شده که بیش از یک متر طول دارد و بلندی آن تا مچ دست‌ها می‌رسد. این نوع روسری مو، سر و سینه را به‌طور کامل می‌پوشاند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5851261/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D9%84%DA%A9-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D8%B1%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF «محرم‌پوشی با جومه و دلک و چارقد/ اینجا جوانان لباس سنتی می‌پسندند»، خبرگزاری مهر.]</ref> رنگ چارقد اغلب به‌رنگ سفید و الوان است و مورد علاقۀ زنان جوان، عروس‌خانم‌ها و دختران است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/299319/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B9%D9%81%D8%A7%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF جوشن، «جایگاه حجاب و عفاف در بین زنان عشایر کهگیلویه و بویراحمد»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

 

دلگ، نیم‌تنه‌ای جلوباز از جنس مخمل سرخ، سیاه یا سبز با آستری از جنس چیت گلدار است. آستین‌های این نیم‌تنه بلند و چاک‌دار بوده که چاک آن از سر مچ تا آرنج امتداد دارد. دور تا دور لبۀ پایین دلگ و دور مچ آستین منجوق‌دوزی و نگین‌دوزی می‌شود.<ref>[https://asrjahan.ir/more/news/2013/view جهان تاب‌پور، «لباس و زیورآلات زنان ایل بهمئی»، پایگاه اطلاع‌رسانی عصر جهان.]</ref>  

 

عروس‌های عشایر این استان به‌جای تاج و تور مرسوم، با لباس‌های محلی فاخر و حجاب کامل آراسته می‌شوند که جلوه‌ای از اصالت و فرهنگ بومی آن‌ها را نمایان می‌سازد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/299319/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B9%D9%81%D8%A7%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF جوشن، «جایگاه حجاب و عفاف در بین زنان عشایر کهگیلویه و بویراحمد»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

از دلایل ماندگاری لباس زنان این استان می‌توان به عجین‌بودن آن با باورها و اعتقادات زنان این منطقه اشاره کرد؛ به‌عنوان مثال زنان نقش مهمی در حفظ و تداوم سنت‌های خانواده دارند و آنان را به نسل‌های بعد منتقل می‌کنند. زنان این استان با پوشش‌های کامل و محلی در اجتماع حضور پیدا می‌کنند و به هویت فرهنگی خود افتخار می‌کنند. زنان کهکیلویه و بویراحمد در بیشتر اوقات و به‌ویژه در جشن‌ها و مراسم‌ها از لباس محلی استفاده می‌کنند. این لباس‌ها ضمن زنده نگه‌داشتن بسیاری از سنت‌ها جلوه‌ای باشکوه از هنر مردم این سرزمین را نشان می‌دهد که همچنان در همۀ شهرها و روستاهای این استان دیده می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85359388/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 قهرمانی،«لباس محلی بانوان کهگیلویه و بویراحمد نمادی از پوشش اصیل ایرانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا).]</ref> دلیل دیگر ماندگاری این پوشش در طول زمان به ذات آن باز می‌گردد؛ به‌طوری که تمام ویژگی‌های بصری و زیبایی‌شناختی را در خود گنجانده است و با انتخاب حجاب پیوند خورده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5851261/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D9%84%DA%A9-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D8%B1%D9%82%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF «محرم‌پوشی با جومه و دلک و چارقد/ اینجا جوانان لباس سنتی می‌پسندند»، خبرگزاری مهر.]</ref>