زخم کاری (سریال شبکه نمایش خانگی): تفاوت میان نسخه‌ها

با وجود اینکه انتظار می‌رفت که علت نام‌گذاری «مجازات» برای فصل چهارم در ارتباط با فرجام قصه مالک و دستگیری او باشد؛<ref>[https://www.filmnews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B5%D9%84-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%AE% «رونمایی از عنوان فصل چهارم سریال «زخم کاری» و احتمال انتشار آن از 16 آذر | مجازات در انتظار مالک»، فیلم نیوز.]</ref> اما نقدهایی مبنی بر عدم مجازات مالک و موفقیت و قدرت سمیرا پس از قتل‌های بسیار وجود دارد که متوجه این پایان‌بندی و عدم تناسب با نام‌گذاری سریال است.<ref>[https://gamefa.com/1127245/نقد-فصل-چهارم-سریال-زخم-کاری-تکمیل-فاجع/ «نقد فصل چهارم سریال زخم کاری | تکمیل فاجعه»، وب‌سایت گیمفا.]</ref>

وی فیلمسازی را با سینمای مستند آغاز کرد و به تدریج با ساخت فیلم‌های سینمایی مانند «ایستاده در غبار»، «ماجرای نیمروز»، «لاتاری» و همچنین سریال «زخم کاری»،<ref>[https://www.filimo.com/shot/83022/فیلم-های-کارنامه-محمدحسین-مهدویان/ «مرور کارنامه محمدحسین مهدویان»، وب‌سایت فیلیمو.]</ref> توانایی خود را در کار با مدیوم‌های مختلف ثابت کرده و نشان داد که به خوبی با زبان و ویژگی‌های هر مدیوم آشناست و می‌تواند مخاطبان را جذب کند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7894259/نقاط-ضعف-و-قوت-سریال-زخم-کاری‌-چه-بود «نقاط ضعف و قوت سریال «زخم کاری» چه بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

سریال «زخم کاری» به نویسندگی محمدحسین مهدویان ساخته شده‌است.<ref>[https://www.filimo.com/shot/152306/#:~:text=معرفی%20کامل%20سریال%20زخم%20کاری%20%7C%20فصل، و%20بازی‌های%20چشمگیری%20پیش%20چشم‌ها%20قرار%20می‌دهد.  «همه چیز درباره سریال زخم کاری»، وب‌سایت فیلیمو.]</ref> فصل اول این مجموعه بر اساس رمان «بیست زخم کاری» نوشته محمود حسینی‌زاد شکل گرفت.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400062417687/نقد-دانشجویی-سریال-زخم-کاری «نقد دانشجویی سریال «زخم کاری»»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> در فصل‌های بعدی سریال «زخم کاری»، نقش نویسندگان دیگر به شکل تیمی و با سرپرستی محمدحسین مهدویان پررنگ‌تر شد. در فصل دوم، فیلمنامه توسط گروهی از نویسندگان شامل میلاد اکبرنژاد، میلاد نجفی، اعظم بهروز و علی بحرینی نوشته شد که با حفظ طرح اولیه مهدویان، بازخوانی، بازنویسی و توسعه دیالوگ‌ها را انجام دادند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5961375/زخم-کاری-بازگشت-به-عقب-برای-مهدویان ««زخم کاری»؛ بازگشت به عقب برای مهدویان!»، خبرگزاری مهر.]</ref> به‌طور کلی، نویسندگان دیگر مانند حسین حسنی، در همکاری نزدیک با مهدویان، نقش مهمی در بازنویسی، توسعه شخصیت‌ها و افزودن لایه‌های جدید به داستان ایفا کردند.<ref>[https://www.filimo.com/shot/152306/#:~:text=معرفی%20کامل%20سریال%20زخم%20کاری%20%7C%20فصل، و%20بازی‌های%20چشمگیری%20پیش%20چشم‌ها%20قرار%20می‌دهد. «همه چیز درباره سریال زخم کاری»، وب‌سایت فیلیمو.]</ref>

در این سریال، جواد عزتی در نقش «مالک»، کاراکتر اصلی داستان و شخصیتی زیاده‌خواه و طمع‌کار، به ایفای نقش می‌پردازد. رعنا آزادی‌ور نیز در نقش «سمیرا»، همسر مالک، کاراکتر زنی فم‌فتال و فتنه‌انگیز را به نمایش درآورده است. از دیگر بازیگران اصلی این مجموعه می‌توان به هانیه توسلی، سعید چنگیزیان، و الهه حصاری اشاره کرد که هر کدام در نقش‌های کلیدی خود به پیشبرد قصه کمک می‌کنند. در کنار این بازیگران، می‌توان به کامبیز دیرباز در نقش طلوعی، مهران غفوریان در نقش شفاعت، الناز ملک در نقش سیما، و مرتضی امینی‌تبار در نقش میثم اشاره کرد.<ref>[https://www.filimo.com/shot/152306/#:~:text=معرفی%20کامل%20سریال%20زخم%20کاری%20%7C%20فصل، و%20بازی‌های%20چشمگیری%20پیش%20چشم‌ها%20قرار%20می‌دهد. «همه چیز درباره سریال زخم کاری»، وب‌سایت فیلیمو.]</ref>

سریال زخم کاری در دو دوره مختلف از جشن حافظ موفق به کسب جایزه شده‌ است. فصل اول این سریال در بیست و یکمین دوره جشن حافظ، در سال ۱۴۰۰ش، موفق به کسب چهار جایزه در بخش‌های بهترین سریال، بهترین فیلم‌نامه، بهترین بازیگر زن درام و همچنین جایزه ویژه هیئت داوران شد.<ref>[https://www.hafezawards.com/21st-hafez-awards-1400/ «بیست و یکمین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۰)»، وب‌سایت رسمی جشن‌های مجموعه دنیای تصویر (تندیس حافظ).]</ref> جایزه «دستاورد فردی ویژه» نیز در بیست و سومین دوره جشن حافظ، در سال ۱۴۰۳ش، به جواد عزتی رسید.<ref>[https://www.hafezawards.com/23rd-hafez-awards-1403/ «بیست و سومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۳)»، وب‌سایت رسمی جشن‌های مجموعه دنیای تصویر (تندیس حافظ).]</ref>

سریال «زخم کاری» با کسب میانگین ۲۰ میلیون دقیقه تماشا، به‌عنوان پربیننده‌ترین مجموعه شبکه نمایش خانگی شناخته شده‌است.<ref>[https://www.filimo.com/shot/195864/پربیننده-زخم-کاری/ «چگونه زخم کاری پربیینده‌ترین سریال نمایش خانگی شد؟»، وب‌سایت فیلیمو.]</ref> فصل اول این سریال به ویژه با استقبال چشمگیری روبرو شد و در قسمت سیزدهم رکورد ۲۸ میلیون دقیقه تماشا را به ثبت رساند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-فرهنگ-هنر-16/512092-رکورد-میلیونی-برای-قسمت-سیز «رکورد 28 میلیونی برای قسمت سیزدهم «زخم کاری»»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref> این محبوبیت در فضای مجازی نیز منعکس شد؛ به طوری که ۱۹ هزار کاربر بیش از ۳۵ هزار محتوا دربارهٔ آن منتشر کردند که ۵۱٪ آن‌ها نشان‌دهنده رضایت مخاطبان از فصل اول بود. با این حال، این میزان استقبال در فصل‌های دیگر ادامه پیدا نکرد. فصل دوم، با وجود داشتن ۱۹ هزار محتوا در فضای مجازی، با کاهش جدی محبوبیت و افزایش نارضایتی روبرو شد، به طوری که ۴۹٪ محتوای توییتر فارسی دربارهٔ آن، انتقادی بود.<ref>[https://lifewebco.com/wounding-series/ «کدام فصل از سریال زخم کاری برای کاربران ایرانی محبوب‌تر بود؟»، وب‌سایت لایف وب.]</ref>

سریال «زخم کاری» با وجود فروش بالا و استقبال اولیه، از نظر منتقدان و بخشی از مخاطبان اثر ماندگار و باارزشی نیست؛چنانکه مهم‌ترین ضعف آن مربوط به فیلم‌نامه و متن است که پر از حفره‌های جدی در شخصیت‌پردازی، طرح مسئله و محتواست.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400062418009/%D8%B2%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%A ««زخم کاری»؛ سریالی پرمخاطب که ماندگار نمی‌شود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> روایت سریال فاقد روند منسجم است و تنها سرنوشت شخصیت‌ها اهمیت دارد، در حالی که مسیر داستان بی‌ارزش و سطحی باقی مانده‌ است.<ref>[https://gamefa.com/1127245/نقد-فصل-چهارم-سریال-زخم-کاری-تکمیل-فاجع/ «نقد فصل چهارم سریال زخم کاری | تکمیل فاجعه»، وب‌سایت گیمفا.]</ref> فصل دوم با افت کیفیت بازی‌ها و ضعف در انتخاب بازیگران همراه بوده و شخصیت‌های جدید به درستی پرداخت نشده و پشتوانه‌ای ندارند.<ref>[https://www.chetor.com/304723-سریال-زخم-کاری/ «معرفی سریال زخم کاری؛ نقد، بررسی و معرفی بازیگران»، وب‌سایت چطور.]</ref>

سریال «زخم کاری» با نمایش مکرر رفتارهای ناهنجار مانند سیگار کشیدن شخصیت‌های ثروتمند و موفق و عادی‌سازی روابط آزاد دختر و پسر، می‌تواند تأثیرات منفی قابل توجهی بر نوجوانان و جوانان داشته باشد و باعث شود کنترل والدین بر این روابط بی‌اهمیت و زائد به نظر برسد.<ref>[https://kodoumo.ir/reviews/serials/زخم-کاری «نقد و بررسی سریال زخم کاری»، وب‌سایت کدومو.]</ref> همچنین، نمایش پرتکرار مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی به گونه‌ای است که خطرات آن‌ها برای اقشار مرفه کمتر به چشم می‌آید و این موضوع می‌تواند هوس‌برانگیز و گمراه‌کننده باشد.<ref>[https://kodoumo.ir/reviews/serials/زخم-کاری «نقد و بررسی سریال زخم کاری»، وب‌سایت کدومو.]</ref> ار سوی دیگر به‌دلیل وجود کینه‌توزی‌ها و حل مشکلات از راه‌های نادرست، این سریال برای تماشای خانوادگی مناسب نیست و ممکن است الگوهای رفتاری نامطلوبی را ترویج دهد.<ref>[https://kodoumo.ir/reviews/under-evaluation/زخم-کاری-4 «نقد و بررسی سریال زخم کاری ۴ (مجازات)»، وب‌سایت کدومو.]</ref>

سریال «زخم کاری» به‌دلیل نمایش و جذاب‌سازی شخصیت‌های منفی، متهم به قبح‌زدایی و تأثیرات منفی شده‌ است. برخی منتقدان معتقدند نمایش زندگی شخصیت‌هایی مانند «مالک» که از هیچ به ثروت و قدرت می‌رسند و همزمان به خوشگذرانی و خیانت می‌پردازند، می‌تواند برای مخاطبان، به خصوص قشر متوسط، وسوسه‌انگیز باشد و این فکر را در آنها ایجاد کند که کاش آنها نیز چنین فرصت‌هایی برای رسیدن به موفقیت به هر قیمتی داشتند. نمایش صریح خطاهای انسانی، صحنه‌های اروتیک و سیگار کشیدن‌های شخصیت‌های اصلی نیز به این حواشی دامن زده و نگرانی‌هایی را دربارهٔ تأثیرات منفی آن بر جامعه، به ویژه قبح‌زدایی از برخی ناهنجاری‌ها، ایجاد کرده‌است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7894259/نقاط-ضعف-و-قوت-سریال-زخم-کاری‌-چه-بود «نقاط ضعف و قوت سریال «زخم کاری» چه بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

تصویر زن در سریال «زخم کاری» با ارائهٔ روابط سلطه‌جویانه، آسیب‌رسان و روان‌پریشانه سمیرا و مالک و همچنین استفادهٔ ابزاری مالک از زنان پیرامونش، وهن بانوان را تداعی می‌کند. شخصیت‌های زن عمدتاً در قالب‌های کلیشه‌ای تحقیرپذیر، حسود، هیستریک، ترحم‌جو و طمع‌کار به تصویر کشیده می‌شوند. چنین بازنمایی سطحی و کلیشه‌ای نه تنها فاقد عمق روان‌شناختی و انسانی است؛ بلکه به‌نوعی وهن آشکار بانوان به‌شمار می‌رود و پرسشی جدی دربارهٔ نقش و دیدگاه تیم نویسندگی، به‌ویژه نویسندگان زن سریال، برمی‌انگیزد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1643849/زخم-کاری-مهدویان-به-تراژدی-شکسپیر-ذوزنقه-Û «زخم کاری مهدویان به تراژدی شکسپیر / ذوزنقه‌ی عشقی آقا مالک و هلدینگ زنان روان‌پریش! +عکس»، مشرق نیوز.]</ref>

سریال زخم کاری در لایه‌های زیرین خود حامل دلالت‌های فرهنگی و فرامتن‌های اجتماعی نگران‌کننده‌ای است که فراتر از داستان مافیایی‌اش، به بازنمایی تصویری تیره و فروپاشیده از هویت زن، نهاد خانواده و ساختارهای اخلاقی می‌پردازد. این سریال با به تصویر کشیدن داروینیسم اجتماعی و ماکیاولیسم در روابط انسانی، سودگرایی و سوداگری را هدف غایی شخصیت‌ها قرار می‌دهد؛ به طوری که حتی کشتن نزدیکان برای رسیدن به اهداف توجیه می‌شود. زنان در این سریال عمدتاً یا طغیانگر، حیله‌گر و قدرت‌طلب‌اند (مثل سمیرا و سیما) یا تحقیرشده، منفعل و قربانی (مثل مهناز و شیدا) یا ابزار دست قدرت‌های بالادست (مانند کیمیا).<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1549695/زخم-کاری-بر-هویت-زن-و-چالش-بازنمایی-در-شبکه- ««زخم کاری» بر هویت زن و چالش بازنمایی در شبکه خانگی»، مشرق نیوز.]</ref> وجه مادرانه، رابطه همسرانه و پیوند والدین با فرزندان در فضای مسموم و خشونت‌بار قصه کاملاً تخریب شده و به جای الگوهای همدلانه و الهام‌بخش، با نمونه‌هایی مواجهیم که یا دچار فروپاشی روانی می‌شوند یا در چرخه‌ای از فریب، خیانت و حذف گرفتارند.<ref>[https://azadisq.com/mag/%D8%B1%DB%8C%D9%88%DB%8C%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3% «ریویو: نقد و بررسی سریال «زخم کاری» ساخته «محمدحسین مهدویان»»، وب‌سایت میدان آزادی.]</ref> این بازنمایی کلیشه‌ای و گاه تحقیرآمیز از زن ایرانی، در کنار خشونت افسارگسیخته و فقدان هرگونه نهاد اخلاقی یا قانونی، تصویری مخدوش از فرهنگ، جامعه و هویت زن ارائه می‌دهد که می‌تواند اثرات ناخودآگاه و آسیب‌زایی بر مخاطب برجای گذارد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4023615-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%8 «سریال زخم کاری واکنش روزنامه سپاه را هم برانگیخت»، سایت‌خوان روزنامه دنیای اقتصاد.]</ref>

گزارش شده‌است که سریال «زخم کاری» بازتاب‌دهندهٔ شرایط امروز جامعه ایران نیست. برخلاف متن اولیه اقتباسی که با نگاهی جامعه‌شناختی، به ترسیم مناسبات نوکیسگان ایرانی می‌پردازد؛ سریال در ایجاد ارتباط معنادار میان شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی که در آن قرار گرفته‌اند ناتوان است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400062418009/%D8%B2%D8%AE%D9%85-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%A ««زخم کاری»؛ سریالی پرمخاطب که ماندگار نمی‌شود»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>