کنترل فضای مجازی: تفاوت میان نسخه‌ها

برقراری ارتباطات عاطفی با جنس مخالف در فضای مجازی می‌تواند موجب کاهش توجه به اصول اخلاقی و مرزهای حریم خانوادگی شود. این روابط گاه به تضعیف وفاداری در روابط بین فردی و خانوادگی منجر می‌شوند و ممکن است به خیانت‌های عاطفی یا حتی جنسی ختم شوند.  

دسترسی آسان به محتوای جذاب و ایده‌آل در فضای مجازی می‌تواند به مقایسه مداوم فرد با دیگران منجر شود. این مقایسه‌ها معمولاً موجب کاهش اعتمادبه‌نفس و احساس نارضایتی از وضعیت کنونی می‌شوند. چنین رفتارهایی ممکن است باعث ایجاد شکاف در روابط زناشویی، کاهش رضایت از شریک زندگی و در نهایت سردی در تعاملات عاطفی و زناشویی شود.  

افزایش زمان سپری‌شده در فضای مجازی می‌تواند باعث کاهش تعاملات و ارتباطات کلامی بین زوجین و در نتیجه منجر به طلاق عاطفی شود.  

فضای مجازی با ارائه تصاویری غیرواقعی و ایده‌آل‌گرایانه از روابط، انتظارات نادرستی ایجاد می‌کند که باعث مقایسه روابط واقعی با این تصاویر و در پی آن، سوءتفاهم در روابط زناشویی می‌شود.  

مقایسه با زندگی‌های ایده‌آل در فضای مجازی می‌تواند حس خودکم بینی و عدم رضایت از خود را در فرد ایجاد کند و بر روابط زناشویی تاثیر منفی بگذارد.  

برخی کارشناسان بر این باورند که فیلترینگ، به‌عنوان یکی از تدابیر برای کنترل فضای مجازی، نه تنها نتوانسته است از رهاشدگی آن بکاهد، بلکه موجب ایجاد چالش‌هایی مانند فروش غیرقانونی فیلترشکن و سهولت دسترسی نوجوانان به بخش‌های مضر اینترنت شده است.<ref> [https://snn.ir/fa/news/1190343/%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فضای مجازی، هم تهدید و هم فرصت/ فیلترینگ به معنای حکمرانی است؟»،  خبرگزاری دانشجو.]</ref> این افراد معتقدند با افزایش دسترسی مردم به اینترنت ماهواره‌ای، فیلترینگ، قابلیت خود را از دست می‌دهد. اینترنت ماهواره‌ای، به‌دلیل غلبه بر موانع جغرافیایی و محلی، موجب دسترسی آسان کاربران به محتوای فیلترشده می‌شود. این کارشناسان براین باورند که در صورتی که فضای مجازی قانون‌مند شود و فیلترینگ این فضا، به‌شرط مسئولیت‌پذیری و رعایت اصول حکمرانی فضای مجازی رفع شود، اینترنت بستری مناسب برای کسب آگاهی، درآمد، تفریح و سرگرمی می‌شود.<ref> [https://snn.ir/fa/news/1190343/%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «فضای مجازی، هم تهدید و هم فرصت/ فیلترینگ به معنای حکمرانی است؟»،  خبرگزاری دانشجو.]</ref>

کارشناسان معتقدند که آموزش نحوۀ استفادۀ صحیح از تلفن همراه و هشدار دادن در مورد پیامدهای منفی آن توسط والدین در پیشگیری از آسیب‌های منفی فضای مجازی نقش دارد. توصیۀ والدین به فرزندان مبنی بر صحبت نکردن با غریبه‌ها در فضای مجازی در حفظ آرامش خانواده و حفظ دستگاه از ویروس و بدافزار اهمیت دارد. نظارت بر نوع بازی‌های رایانه‌ای و توجه به ردۀ سنی، درنظر گرفتن محدودیت‌های زمانی و مکانی برای فعالیت در فضای مجازی و حضور در کنار فرزندان و نظارت بر آنها در کاهش آسیب‌های اینترنت مؤثر است. از تهدیدات اینترنت می‌توان به عضویت در گروه و کانال‌های مختلف، استفاده از فیلترشکن و بازدید از وب‌سایت‌های نامناسب اشاره کرد. استفاده از ابزارهای کنترلی برای نظارت بر فرزندان، تعیین وب‌سایت‌های مناسب، دریافت برنامه‌ها و نرم‌افزارهای مورد نیاز از کانال‌ها و گروه‌های شبکه‌های اجتماعی، نظارت بر استفاده نکردن فرزندان از برنامه‌های خارجی و فیلترشده در افزایش امنیت سایبری خانواده مؤثر است.<ref>نیکنام، «والدین برای امنیت فرزندان در فضای مجازی چگونه رفتار کنند؟»،  خبرگزاری ایرنا.</ref>

آمریکا با تصویب بیش از دویست قانون برای نظارت و کنترل فضای مجازی، اقدامات سختگیرانه‌ای برای محافظت از حقوق کاربران، به ویژه کودکان، انجام داده است. قوانینی مانند قانون نجابت ارتباطات و قانون کوپا محتوای مستهجن را محدود و اطلاعات شخصی کودکان را حفاظت می‌کنند. همچنین پس از حوادث 11 سپتامبر، قانون میهن‌پرستی و قوانین شنود برای نظارت بر ارتباطات اینترنتی تصویب شدند. این نظارت‌ها نگرانی‌هایی درباره نقض حریم خصوصی و آزادی بیان ایجاد کرده‌اند، به‌ویژه زمانی که دولت آمریکا حق مسدودسازی وب‌سایت‌ها و حساب‌ها را دارد.<ref> [https://kayhan.ir/fa/news/270683/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «مدیریت فضای مجازی در دنیا چگونه است؟»،  وب‌سایت کیهان.]</ref>

پس از بحران‌های اجتماعی در فرانسه، رئیس‌جمهور مکرون از پلتفرم‌های بزرگ خواست تا در جهت جلوگیری از گسترش خشونت و آشوب، همکاری کنند و محتوای مضر را حذف نمایند.<ref> [https://www.rahavardnoor.ir/index.php/archive/item/976-nezarat-bar-fazaye-majazi «وضعیت نظارت بر فضای مجازی در کشورهای جهان»،  وب‌سایت فصلنامۀ ره‌آورد نور.]</ref>در این کشور، بسترهای بزرگ مانند استپ‌چت و تیک‌تاک برای آرام کردن خشونت به همکاری پیوسته با دولت می‌پردازند و شرکت‌های سازندۀ بسترها، ملزم هستند که هویت افرادی را که در این فضا به ترویج خشونت و بی‌نظمی می‌پردازند را افشا کنند و وزارت کشور مجاز است که آن دسته از سرویس‌های اینترنتی را که احتمال می‌دهد به امنیت ملی آسیب می‌زنند را مسدود کند.<ref> [https://kayhan.ir/fa/news/270683/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «مدیریت فضای مجازی در دنیا چگونه است؟»،  وب‌سایت کیهان.]</ref>

در سال 2020م، انگلیس طرحی برای نظارت بر محتوای اینترنت معرفی کرد که به دولت اجازه می‌دهد شرکت‌های فناوری مانند فیس‌بوک و یوتیوب را به کنترل بیشتر محتوای دیجیتال ملزم کند. سازمان آفکام مسئول نظارت بر این محتوا است و برای شرکت‌هایی که قوانین را رعایت نمی‌کنند، مجازات‌هایی در نظر گرفته شده است.<ref> [https://www.rahavardnoor.ir/index.php/archive/item/976-nezarat-bar-fazaye-majazi «وضعیت نظارت بر فضای مجازی در کشورهای جهان»،  وب‌سایت فصلنامۀ ره‌آورد نور.]</ref>بر اساس قانون انگلیس، شرکت‌هایی که برای مقابله با محتوای مضر، غیرقانونی و سوءاستفاده از کودکان اقدام کافی انجام نداده‌اند جریمه می‌شوند.<ref> [https://kayhan.ir/fa/news/270683/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «مدیریت فضای مجازی در دنیا چگونه است؟»،  وب‌سایت کیهان.]</ref>

آلمان در سال 2017م، قانون NetzDG را تصویب کرد که شرکت‌ها را موظف می‌کند تا محتوای غیرقانونی را در 24 ساعت حذف کنند، در غیر این صورت جریمه‌های سنگینی برای آنها در نظر گرفته می‌شود.<ref> [https://www.rahavardnoor.ir/index.php/archive/item/976-nezarat-bar-fazaye-majazi «وضعیت نظارت بر فضای مجازی در کشورهای جهان»،  وب‌سایت فصلنامۀ ره‌آورد نور.]</ref> در این کشور، محتوای مجرمانه در شبکه‌های اینترنتی رسیدگی می‌شود و شرکت‌ها موظف هستند که به شکایت‌های کاربران در مورد محتوای غیرقانونی اینترنت رسیدگی کنند.<ref> [https://kayhan.ir/fa/news/270683/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «مدیریت فضای مجازی در دنیا چگونه است؟»،  وب‌سایت کیهان.]</ref>

مدیریت بومی فضای مجازی و اعمال حاکمیت در فضای سایبری ایران از اواخر دهه 80 آغاز شد و به ویژه از اوایل سال 1385، طرح طراحی و پیاده‌سازی شبکه ملی اطلاعات مطرح شد. هدف اصلی این طرح کاهش وابستگی به اینترنت جهانی و ایجاد زیرساخت‌های داخلی بود. با این حال، باوجود تلاش‌های انجام‌شده، هنوز مدیریت بومی فضای مجازی از طریق شبکه ملی اطلاعات به‌طور کامل محقق نشده است. این وضعیت باعث بروز چالش‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی برای جمهوری اسلامی ایران شده است. تاکنون توجه عمده به بعد زیرساختی و سرویس‌های شبکه ملی اطلاعات معطوف بوده، در حالی که بخش محتوا نادیده گرفته شده است. کارشناسان معتقدند این رویکرد به‌تنهایی نمی‌تواند حاکمیت سایبری جمهوری اسلامی ایران و مدیریت بومی فضای مجازی را به‌طور کامل تامین کند.<ref>[https://issh.shahed.ac.ir/article_3687_89a8f5bd6ef37a5b27c6dc83ea0e5f87.pdf محمدی خانقانی و رضایی، «آسیب‌شناسی مدیریت فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران (با تاکید بر شبکه ملی اطلاعات)»،  1398ش، ص193.]</ref>

کارشناسان بر این باورند که برگزاری کارگاه‌های آموزشی در مدارس و مراکز عمومی برای ارتقای سواد رسانه‌ای و آگاهی از نحوه استفاده صحیح از اینترنت و محافظت در برابر آسیب‌های فضای مجازی مؤثر است. . <ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-53179/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA میرفیضی، «آسیب‌ها و چالش‌های فضای مجازی چیست؟»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref>

اعمال محدودیت در ساعات استفاده از بازی‌های رایانه‌ای و فعال‌سازی موتور جست‌وجوی ایمن برای جلوگیری از نمایش مطالب غیراخلاقی از جمله اقداماتی هستند که به کاهش آسیب‌های فضای مجازی کمک می‌کنند. همچنین توجه به نماد رده‌بندی سنی بازی‌ها و تهیه بازی‌های مورد تایید بنیاد ملی برای حفاظت از فرزندان اهمیت دارد. <ref>نیکنام، «والدین برای امنیت فرزندان در فضای مجازی چگونه رفتار کنند؟»،  خبرگزاری ایرنا.</ref>