بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۶: خط ۲۶:
===گلونی===
===گلونی===


پارچه‌ای چهارگوش است که مردان لک آن را به‌شکل عمامه دور سر یا دور کلاه می‌پیچند.<ref>[https://lakelakestan.com/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9/15632/12/06/15/26/01/admin/blog/?v=a514217b3d6e نوری، «پوشش مردمان قوم لک»، وب‌سایت لک لکستان.]</ref> گلونی جزئی از هویت قوم لک به شمار می‌رود.<ref> [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/4f2cbf32f346513f4507227282600d00 آرین‌پو، «بررسی هویت فرهنگی قوم لر و قوم لک با تکیه بر پوشاک»، 1400ش، ص106.]</ref>
پارچه‌ای چهارگوش است که مردان لک آن را به‌شکل [[عمامه]] دور سر یا دور کلاه می‌پیچند.<ref>[https://lakelakestan.com/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9/15632/12/06/15/26/01/admin/blog/?v=a514217b3d6e نوری، «پوشش مردمان قوم لک»، وب‌سایت لک لکستان.]</ref> [[گلونی]] جزئی از هویت قوم لک به شمار می‌رود.<ref> [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/4f2cbf32f346513f4507227282600d00 آرین‌پو، «بررسی هویت فرهنگی قوم لر و قوم لک با تکیه بر پوشاک»، 1400ش، ص106.]</ref>


==تن‌پوش‌های مردان لک==
==تن‌پوش‌های مردان لک==
خط ۳۲: خط ۳۲:
===سِتِرَه===
===سِتِرَه===


ستره یا قبای مردان لک، روپوشی ساده و با رنگ‌های مختلف است که بلندی آن تا زیر زانو می‌رسد. یقۀ ستره به‌شکل برگردان و دو طرف پهلوهای آن جیب طراحی شده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص75.]</ref> ستره بیشتر جنبۀ اراستگی و شیک‌پوشی دارد و مردان لک در مراسم‌های مختلف از آن استفاده می‌کنند.<ref>[https://lakelakestan.com/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9/15632/12/06/15/26/01/admin/blog/?v=a514217b3d6e نوری، «پوشش مردمان قوم لک»، وب‌سایت لک لکستان.]</ref> ستره در میان قوم لک یادآور لباس کُستی یا کشتی زرتشتیان است که هر مرد زرتشتی از سن خاصی به بعد باید آن را در مراسم‌ها به تن کند.<ref>زینی‌پور، پوشش سنتی لک و لر، 1393ش، ص9.</ref>
ستره یا [[قبا|قبای]] مردان لک، روپوشی ساده و با رنگ‌های مختلف است که بلندی آن تا زیر زانو می‌رسد. یقۀ ستره به‌شکل برگردان و دو طرف پهلوهای آن جیب طراحی شده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص75.]</ref> ستره بیشتر جنبۀ آراستگی و شیک‌پوشی دارد و مردان لک در مراسم‌های مختلف از آن استفاده می‌کنند.<ref>[https://lakelakestan.com/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9/15632/12/06/15/26/01/admin/blog/?v=a514217b3d6e نوری، «پوشش مردمان قوم لک»، وب‌سایت لک لکستان.]</ref> ستره در میان قوم لک یادآور لباس کُستی یا کشتی زرتشتیان است که هر مرد زرتشتی از سن خاصی به بعد باید آن را در مراسم‌ها به تن کند.<ref>زینی‌پور، پوشش سنتی لک و لر، 1393ش، ص9.</ref>


===کَپِنَک / فِراجی===
===کَپِنَک / فِراجی===
خط ۴۸: خط ۴۸:
===شال===
===شال===


یکی از اجزای اصلی پوشش مردم قوم لک، شال است که از پارچۀ چلوار سفید تهیه می‌شود. خاصیت انعطاف‌پذیری و سازگاری آن با شرایط مختلف آب و هوایی و فعالیت‌های روزانه از ویژگی‌های بارز این لباس است. مردان لک این شال را به دور کمر خود روی ستره می‌بندند تا علاوه‌بر زیبایی، راحتی و آسایش را برای خود فراهم کنند.<ref>[https://lakelakestan.com/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9/15632/12/06/15/26/01/admin/blog/?v=a514217b3d6e نوری، «پوشش مردمان قوم لک»، وب‌سایت لک لکستان.]</ref> مردان شکارچی و تفنگ‌چیان نگهبان قطار فشنگ را روی شال کمر قرار می‌دهند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص75.]</ref> شال مردان لک یادآور کمربند زرتشتیان است که روی کستی بسته می‌شود.<ref>زینی‌پور، پوشش سنتی لک و لر، 1393ش، ص9.</ref>
یکی از اجزای اصلی [[فقه پوشش|پوشش]] مردم قوم لک، شال است که از پارچۀ چلوار سفید تهیه می‌شود. خاصیت انعطاف‌پذیری و سازگاری آن با شرایط مختلف آب و هوایی و فعالیت‌های روزانه از ویژگی‌های بارز این لباس است. مردان لک این شال را به دور کمر خود روی ستره می‌بندند تا علاوه‌بر زیبایی، راحتی و آسایش را برای خود فراهم کنند.<ref>[https://lakelakestan.com/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9/15632/12/06/15/26/01/admin/blog/?v=a514217b3d6e نوری، «پوشش مردمان قوم لک»، وب‌سایت لک لکستان.]</ref> مردان شکارچی و تفنگ‌چیان نگهبان قطار فشنگ را روی شال کمر قرار می‌دهند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص75.]</ref> شال مردان لک یادآور کمربند زرتشتیان است که روی کستی بسته می‌شود.<ref>زینی‌پور، پوشش سنتی لک و لر، 1393ش، ص9.</ref>


===هراتی===
===هراتی===
خط ۶۴: خط ۶۴:
این تن‌پوش فاقد آستین است و در زیر آن پیراهن آستین‌داری پوشیده می‌شود. ظریف‌ترین نوع چوخا، «چوخا لیواسی» است که نام آن از دهکده‌ای در لرستان به‌نام «لیواس» گرفته شده است.<ref>متین، پوشاک در ایران زمین، 1382ش، ص357.</ref> گاهی مردان لک شال سفید و بلند را بر روی چوخا به دور کمر می‌بندند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص77.]</ref>
این تن‌پوش فاقد آستین است و در زیر آن پیراهن آستین‌داری پوشیده می‌شود. ظریف‌ترین نوع چوخا، «چوخا لیواسی» است که نام آن از دهکده‌ای در لرستان به‌نام «لیواس» گرفته شده است.<ref>متین، پوشاک در ایران زمین، 1382ش، ص357.</ref> گاهی مردان لک شال سفید و بلند را بر روی چوخا به دور کمر می‌بندند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص77.]</ref>


امروزه استفاده از چوخا در میان مردم لک کمتر شده و تنها گروهی از مردان سالخورده و بزرگان روستاها هنوز آن را به تن می‌کنند. چوخای مردان لک دارای دو نوع «بتیه» و «آبا» است. بتیه، نوعی چوغا به‌رنگ طلایی یا سفید است که اغلب جوان‌ترها در مراسم‌های شادی و عروسی به‌ تن می‌کنند. نوع دیگر چوخا آبا یا عبا است که رنگ آن مشکی بوده و مردان سالخورده در مراسم عزا از آن استفاده می‌کنند.<ref>رحیمی عثمانوندی، بومیان دورۀ مهرگان، 1379ش، ص116.</ref>
امروزه استفاده از چوخا در میان مردم لک کمتر شده و تنها گروهی از مردان سالخورده و بزرگان روستاها هنوز آن را به تن می‌کنند. چوخای مردان لک دارای دو نوع «بتیه» و «آبا» است. بتیه، نوعی چوغا به‌رنگ طلایی یا سفید است که اغلب جوان‌ترها در مراسم‌های شادی و عروسی به‌ تن می‌کنند. نوع دیگر چوخا آبا یا [[عبا]] است که رنگ آن مشکی بوده و مردان سالخورده در مراسم عزا از آن استفاده می‌کنند.<ref>رحیمی عثمانوندی، بومیان دورۀ مهرگان، 1379ش، ص116.</ref>


===شوال===
===شوال===
خط ۸۶: خط ۸۶:
===کاربرد بستن گلونی در بین مردان لک===
===کاربرد بستن گلونی در بین مردان لک===


شیوه‌های بستن گلونی در میان مردان قوم لک متفاوت است؛ گلونی گاهی به‌عنوان دستار و گاهی نیز به‌عنوان شال گردن یا شال کمر مورد استفاده قرار می‌گیرد. بستن گلونی دور سر یا دور کلاه نشان‌دهنده جایگاه ممتاز مردان است و استفاده از آن به‌عنوان شال‌گردن، نمادی از بزرگی و وقار مرد لکی به شمار می‌رود.<ref>[https://fa.icro.ir/Customs/%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%20%D9%84%DA%A9%D8%8C%20%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C,%D8%AA%D8%B4%D8%AE%D8%B5%20%D9%88%20%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%B1%20%D8%B1%D8%A7%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF. «گلونی و جایگاه فرهنگی و اجتماعی آن در میان قوم لک»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref>
شیوه‌های بستن گلونی در میان مردان قوم لک متفاوت است؛ گلونی گاهی به‌عنوان [[دستار]] و گاهی نیز به‌عنوان شال گردن یا شال کمر مورد استفاده قرار می‌گیرد. بستن گلونی دور سر یا دور کلاه نشان‌دهنده جایگاه ممتاز مردان است و استفاده از آن به‌عنوان شال‌گردن، نمادی از بزرگی و وقار مرد لکی به شمار می‌رود.<ref>[https://fa.icro.ir/Customs/%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D9%85-%D9%84%DA%A9#:~:text=%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%20%D9%84%DA%A9%D8%8C%20%DA%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C,%D8%AA%D8%B4%D8%AE%D8%B5%20%D9%88%20%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%B1%20%D8%B1%D8%A7%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF. «گلونی و جایگاه فرهنگی و اجتماعی آن در میان قوم لک»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref>


===ثبت ملی گلونی لکی===
===ثبت ملی گلونی لکی===
خط ۹۸: خط ۹۸:
==به‌کارگیری تن‌پوش‌های قوم لک در اشعار و سروده‌ها==
==به‌کارگیری تن‌پوش‌های قوم لک در اشعار و سروده‌ها==


پوشش قوم لک درادبیات این قوم بازتاب یافته است. در بین لک‌زبانان استان لرستان اشعار و سروده‌های لکی در قالب‌های مختلف ادبی بیان شده که مختص مردم این خطه است و این سروده‌ها از روحیات مردم لک سرچشمه گرفته شده است. ادیبان لک‌زبان دربارۀ پوشاک سنتی این قوم اشعاری سروده‌اند که از جملۀ این سروده‌ها می‌توان به ابیات دل‌انگیز و افسون‌گر «مویه و چهل سرود» اشاره کرد. این اشعار جزء قدیمی‌ترین سروده‌های درۀ سِیمَره هستند که به زبان لکی سروده شده است. این سروده‌ها در شناخت شیوۀ زندگی، آداب و فرهنگ و پوشش سنتی قوم لک تأثیر بسزایی دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص81.]</ref>
پوشش قوم لک در ادبیات این قوم بازتاب یافته است. در بین لک‌زبانان استان لرستان اشعار و سروده‌های لکی در قالب‌های مختلف ادبی بیان شده که مختص مردم این خطه است و این سروده‌ها از روحیات مردم لک سرچشمه گرفته شده است. ادیبان لک‌زبان دربارۀ پوشاک سنتی این قوم اشعاری سروده‌اند که از جملۀ این سروده‌ها می‌توان به ابیات دل‌انگیز و افسون‌گر «مویه و چهل سرود» اشاره کرد. این اشعار جزء قدیمی‌ترین سروده‌های درۀ سِیمَره هستند که به زبان لکی سروده شده است. این سروده‌ها در شناخت شیوۀ زندگی، آداب و فرهنگ و پوشش سنتی قوم لک تأثیر بسزایی دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/359826/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%84%DA%A9-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%86 خان‌محمدی و دولتی‌سیاب، «جایگاه پوشش سنتی لک‌زبانان لرستان در تک‌بیتی‌های آنان»، 1395ش، ص81.]</ref>


==پانویس==  
==پانویس==