هشتی

از ویکی‌رز

هشتی؛ فضای طراحی‌شده در معماری ایرانی برای حفظ حریم خصوصی و کنترل ورود و خروج در مکان‌ها.

هشتی، به‌عنوان یک عنصر در معماری، قدمتی چند هزار ساله دارد و از دوره‌های پیش از اسلام تا امروز در معماری ایرانی حضور داشته است. این فضا و کارکرد آن، نشان‌دهندۀ هنر و خلاقیت معماران ایرانی است. هشتی فضایی برای حفظ حریم خصوصی و کنترل ورود و خروج است که در ورودی ساختمان‌ها، مساجد، خانه‌ها یا کاروانسراها ساخته می‌شد. هشتی در اشکال مختلف و با رنگ و لعاب متفاوت، در حکم حیاط کوچک برای ساکنین خانه بود.

تعریف هشتی

هشتی به‌معنای فضایی سرپوشیده در بخش ورودی ساختمان است که معمولاً به‌شکل هشت‌ضلعی، گرد یا چندضلعی ساخته می‌شود.[۱] در معماری سنتی، این فضا با نام‌هایی مانند کریاس، طاق، ایوان، رواق و آسمانه نیز شناخته می‌شد.[۲] هشتی، به فضایی میان درون و بیرون ساختمان گفته می‌شود[۳] که در اشکال مختلف و با فضایی مسقف طراحی شده و گاهی محل اتصال و ورود چندین خانه است.[۴]

تفاوت هشتی با حیاط و دالان

حیاط، فضای اصلی خانه است که بخش‌های مختلف بنا به آن باز می‌شود و مرکزیت بیشتری دارد. هشتی مابین حیاط و در ورودی است[۵] که به‌عنوان فضای محافظتی، عمل می‌کند.[۶] ارتباط هشتی به حیاط یا سایر قسمت‌ها از طریق دالان انجام می‌شود. این فضا معمولاً ساده و بدون تزئین است. در خانه‌های کوچک و ساده گاهی دالان نقش هشتی را نیز به‌عهده‌ می‌گیرد.[۷]

هشتی از یک جهت به وسیله ورودی به کوچه و از جهت دیگر به کمک راهروها و دهلیز به حیاط خانه متصل می‌شود.[۸] در معماری، دالان تعیین‌کنندۀ قلمرو هشتی بود و مهمان را به اطاق‌های مختلف هدایت و افراد غریبه را به داخل حیاط مرکزی راهنمایی می‌کرد.[۹]

تاریخچه هشتی

ورودی، به‌عنوان یک فضای واسط میان بیرون و درون، از ابتدایی‌ترین دوره‌های معماری تا امروز جزو اجزای اصلی ساختمان بوده است.[۱۰] از زمان زرتشتیان، ورودی خانه‌های سنتی را به‌شکل هشتی می‌ساختند. در ابتدا، طراحی هشت‌ضلعی در حوض حمام‌های عمومی به‌کار رفت و سپس ورودی این حمام‌ها نیز چنین شکلی یافت. به‌مرور، این الگو به معماری منازل راه پیدا کرد.[۱۱]

اگرچه هشتی پیش از اسلام رواج داشت؛ اما با ورود اسلام به ایران، به اوج زیبایی و کارایی خود رسید و در تاریخ به نمادی از فرهنگ و هنر ایرانی‌ اسلامی بدل شد.[۱۲]

هشتی، نماد فرهنگ و معماری ایرانی

یکی از عناصر هویت‌بخش به معماری سنتی ایرانی، ورودی منازل به‌شکل هشتی است[۱۳] که خلاقیت معماران ایرانی در طراحی آن به‌عنوان یکی از مهمترین اجزای ساختمان را بازنمایی می‌کند.[۱۴]

نمایش هویت معماری ایرانی اسلامی در طراحی عنصر فضا، بیانگر حضور و نقش پر رنگ انسان است و سایر اجزای ساختمان بر مبنای آن هویت می‌یابد[۱۵] که از گذشته تا به امروز با محیط، فرهنگ، حس همبستگی و تعاملات اجتماعی، هم‌خوانی داشته است.[۱۶]

نقش اقلیم در شکل‌گیری هشتی

در اقلیم‌های گرم و خشک به‌دلیل محصور نبودن فضا، هشتی به‌عنوان عنصری مستقل و نظم‌دهنده به فضای بی‌نظمی عمل می‌کند. در اقلیم‌های معتدل و مرطوب، به‌دلیل رطوبت زیاد و نیاز به تهویۀ هوا و جریان آزاد باد این فضا به‌صورت مختصر و ساده طراحی می‌شود.[۱۷]

کاربردهای هشتی در معماری ایرانی

  • خانه‌های قدیمی؛ هشتی جزء جدایی‌ناپذیر ورودی‌ها و در نقش فضای تقسیم بین‌اندرونی و بیرونی است.
  • مساجد؛ در مساجد، حیاط همیشه به سمت قبله قرار دارد، اما معابر و ورودی‌ها معمولاً به سمت قبله نیستند؛ این انحراف در هشتی برطرف می‌شود.
  • سراها؛ سراها همان کاروانسراهای درون‌شهری هستند که در بسیاری از مجموعه‌های بازار به‌صورت ترکیب تیمچه و سرا طراحی می‌شوند. تیمچه همان ورودی هشتی است.
  • دروازه؛ دروازۀ شهرها و قلعه‌ها ارتباط مستقیم را به داخل شهر فراهم می‌آورند و هشتی در پشت آن قرار داشت و معمولاً تزئین نمی‌شدند.[۱۸]
  • حمام؛ در گذشته، هشتی‌ها در تنظیم دما و رطوبت فضای حمام نقش داشتند. همچنین برای جلوگیری از دید افراد بیرون، درِ حمام به‌طور زاویه‌دار به هشتی باز می‌شد.[۱۹]

اشکال هندسی

بر اساس بررسی‌ها، هشتی‌های موجود در شهرهای مختلف با توجه به قوانین معماری هر منطقه طراحی می‌شدند.[۲۰] این هشتی‌ها بسته به شرایط کارکردی و محیطی، در ابعاد و اشکال مختلف ساخته می‌شدند، [۲۱] مانند هشت‌گوش کامل، نیمه‌هشت، نگینی، کشکولی[۲۲]و در برخی شهرها به‌صورت دایره‌ای یا مربعی.[۲۳] اگرچه در بیشتر موارد هشتی‌ها، هشت‌ضلعی بودند، این به‌معنی عدد هشت نبود؛ [۲۴] بلکه اشاره به فضای بیرون‌زده از داخل خانه داشت.[۲۵]‌اندازه این اشکال بستگی به توان مالی صاحب بنا داشت.[۲۶]

فلسفۀ طراحی هشتی

در خانه‌های سنتی ایرانی، ورودی به‌صورت هشتی با عملکردی چندمنظوره و کارآمد طراحی شد.[۲۷] هشتی‌ها در معماری ایرانی عملکردی دینی و فرهنگی دارند.[۲۸] هشتی از منظر دینی، به حفظ حریم کمک کرده و از دید مستقیم به فضای خصوصی جلوگیری می‌کند.[۲۹] از نظر ارزشی و ملی، هشتی‌ها فضایی برای مهمان‌نوازی و آمادگی ذهنی برای ورود به فضای اصلی هستند و سکوهایی برای استراحت و آشنایی غیرمستقیم با محیط خانه فراهم می‌آورند.[۳۰]

ویژگی‌های هشتی

طراحی هندسی[۳۱] و فضای کوچک و محصور باعث ایجاد هماهنگی و آرامش بیشتر در این فضا می‌شود.[۳۲] در هشتی تنظیم دما و تهویۀ هوا، به‌ویژه در مناطق گرمسیر، [۳۳] به‌خوبی صورت می‌گیرد. سقف کوتاه و گنبدی شکل هشتی، فضایی محصور و زیبا ایجاد می‌کند[۳۴] که حس امنیت و آرامش را برای تازه‌واردان فراهم می‌آورد.[۳۵]

نورپردازی طبیعی از طریق روزنه‌ها و پنجره‌های کوچک به ورود نور مناسب کمک می‌کند[۳۶] و تزئینات هنری مانند کاشی‌کاری، آینه‌کاری، گچ‌بری و نقوش هنری به زیبایی فضای هشتی می‌افزاید.[۳۷]

تقارن و تناسب در طراحی، به‌ویژه در اجزای مختلف هشتی، حس آرامش و هماهنگی ایجاد می‌کند. همچنین، استفاده از عناصر طبیعی مانند درخت، گل و حوض در این فضاها باعث می‌شود که هشتی به طبیعت نزدیک‌تر شود.[۳۸]

کارکرد

کارکرد هشتی‌ها در سه زمینه کلی کالبدی، رفتاری و اجتماعی دسته‌بندی شده است: [۳۹]

کالبدی

هشتی‌ها در معماری سنتی، فضایی مسقف و محافظت‌شده از کوچه و خیابان ایجاد می‌کنند[۴۰] و مسیر ورودی را به چند جهت تقسیم می‌کنند.[۴۱] این فضا با تغییر جهت مسیر حرکت، آمادگی برای ورود به فضای اصلی ایجاد می‌کند.[۴۲] تزئینات زیبای کف، شیشه‌های الوان، کاربندی‌ها و طرح‌های منقوش به جذابیت هشتی افزوده[۴۳] و حوضچه‌های آب به زیبایی فضا کمک می‌کنند.[۴۴] همچنین، هشتی‌ها در تنظیم دما و تهویۀ ساختمان مؤثر بوده[۴۵] و نقش رابط و اتصال‌دهنده میان فضای بیرونی و داخلی را ایفا می‌کنند.[۴۶]

هشتی‌ها با تقسیم و شکست شدت نور در ساختمان، نور ملایم و متمرکزی را از بالا به داخل انتقال می‌دهند. در شرایط سرد، بیشترین نور و حرارت آفتاب را جذب کرده و در هوای گرم از نفوذ مستقیم اشعه خورشید جلوگیری می‌کنند.[۴۷] این طراحی باعث ایجاد کنجکاوی در افراد می‌شود؛ زیرا نور فضا در مسیر حرکت به سمت حیاط به تدریج افزایش می‌یابد.[۴۸]

این فضاها به‌ویژه برای جلوگیری از ورود بادهای گرم تابستانی و نفوذ بادهای شدید طراحی شده‌اند، [۴۹] همچنین اختلاف سطح بین حیاط و کوچه از ورود گردبادها به داخل جلوگیری می‌کند[۵۰] و موجب تعادل بین گرمای بیرون و خنکی داخل می‌شود. [۵۱]

رفتاری

هشتی‌ها در معماری سنتی عمدتاً برای حفظ حریم خصوصی طراحی شده‌اند.[۵۲] این فضاها احساس امنیت و آرامش را به بازدیدکنندگان منتقل می‌کنند. هشتی‌ها به‌عنوان فضایی برای خوشامدگویی به مهمانان[۵۳] و توقف افراد[۵۴] برای مکالمات کوتاه با میزبان عمل می‌کنند.[۵۵] همچنین این فضاها به‌عنوان محیطی محصور برای انتقال پیام‌های غیرکلامی، بدرقۀ مهمانان[۵۶] و هدایت رفتار و توجیه مخاطب طراحی شده‌اند.[۵۷]

ورود به فضای اصلی خانه به‌تدریج و با آمادگی ذهنی صورت می‌گیرد و مسیر طولانی هشتی به کنترل ورود افراد و جلوگیری از ورود ناگهانی به فضای داخلی کمک می‌کند.[۵۸] این فضاها همچنین نقشی حیاتی در حفظ و تقویت ارزش‌های فرهنگی و تاریخی ایفا می‌کنند.[۵۹]

اجتماعی

هشتی به‌عنوان مکانی برای استراحت و تجمع زنان، فضایی مناسب برای پرداختن به کارهای دستی فراهم می‌آورد. همچنین محل حل اختلافات خانوادگی بوده[۶۰] و به‌عنوان فضایی برای دورهم‌نشینی، امکان گفت‌وگو و ارتباط با دیگران را فراهم می‌کنند.[۶۱] علاوه بر این، این فضاها به تقویت همبستگی و کمک‌رسانی به همسایگان کمک می‌کنند.[۶۲]

اثرگذاری هشتی در حفظ محرمیت و ایجاد آرامش

حفاظت از حریم خانه و خانواده برای ایجاد احساس امنیت و آرامش، یکی از اصول معماری سنتی بوده است.[۶۳] در این معماری، محرمیت با تفکیک فضاهای بیرونی و‌اندرونی[۶۴] و انحراف دید تامین می‌شد. ورودی خانه‌ها به‌عنوان نقطۀ پیوند بین فضاهای خصوصی و عمومی عمل می‌کرد.[۶۵] به‌طوری‌که هشتی به‌عنوان فضای میانجی، نه‌تنها از ورود ناگهانی افراد به فضای خصوصی جلوگیری می‌کرد؛ [۶۶] بلکه باعث می‌شد تا در مهمانی‌ها زندگی خانواده‌ها مختل نشود.[۶۷] معماران سنتی با طراحی سکوها، از اشراف بیرون به درون جلوگیری کرده و آرامش روانی برای ساکنان ایجاد می‌کردند.[۶۸]

تزئینات هشتی

هشتی خانه‌ها گاهی ساده و گاهی تزئین‌شده بودند.[۶۹] هشتی‌ها در بیشتر خانه‌ها، با ارتفاع کم و متناسب با فضای ورودی طراحی می‌شدند؛ اما در بناهای بزرگ، بلندتر و مزین بودند.[۷۰]

هشتی‌ها در معماری سنتی با استفاده از تزئینات خاص به زیبایی و هویت معماری ایرانی افزوده‌‌اند. در این فضاها، یزدی‌بندی و مقرنس با پوشش آجری، کاشی‌کاری و گچ‌بری در زیر طاق‌ها به چشم می‌خورد. آجرکاری و کتیبه‌های کاشی در بدنه‌ها به زیبایی آن افزوده[۷۱] و فضای داخلی نیز با شمسه، کاه‌گل و سیم‌گل آراسته می‌شود. گچ‌بری‌های نفیس در سقف‌ها، کف‌پوش‌های مفروش به قلوه‌سنگ[۷۲] و ایجاد سکو و راه‌پله‌ها از دیگر ویژگی‌های برجسته این فضاها هستند.[۷۳] علاوه بر این، حوضچه‌های وسط هشتی و نصب چراغدان‌ها، جلوه‌ای خاص و عملکردی ویژه به فضاهای ورودی می‌دهند.[۷۴]

نمونه‌های تاریخی در معماری

سیر تحول هشتی‌ها در معماری ایرانی، با تمام فراز و نشیب‌های خود، منجر به خلق آثار برجسته‌ای چون ورودی‌های مسجد شاه و شیخ لطف‌الله اصفهان در دوره صفوی، مسجد آقابزرگ و سپه‌سالار تهران در دوره قاجار و ورودی‌های بی‌نظیر خانه‌های قاجاری در کاشان، اصفهان و نائین شد.[۷۵]

جایگاه هشتی در معماری معاصر

امروزه، معماری مدرن به‌دلیل کوچک‌شدن خانه‌ها، حریم خصوصی را با چالش جدی مواجه کرده[۷۶] و استفاده از هشتی با تزئینات و طراحی سنتی کمتر دیده می‌شود؛ اما ایدۀ آن با اشکال جدید در چیدمان و طراحی، در بعضی لابی و ورودی خانه‌های امروزی وجود دارد.[۷۷]

پانویس

  1. . معین، فرهنگ معین، ذیل واژه هشتی.
  2. . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.
  3. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  4. . «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه.
  5. . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.
  6. . اسمی‌خانی، «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سویلیکا.
  7. . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید.
  8. . «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه.
  9. . «انواع معماری هشتی»، وب‌سایت چهارسو.
  10. . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید.
  11. . «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سپهر سفالین نیرومند.
  12. . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس.
  13. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  14. . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید.
  15. . اسمی‌خانی، «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سویلیکا.
  16. . اسمی‌خانی، «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سویلیکا.
  17. . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، 1394ش، ص8.
  18. . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید.
  19. . محمدی، «گرمابه‌ها، عناصر کالبدی و تزئینات»، 1399ش، ص12-11.
  20. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  21. . «واژه نامه معماری سنتی ایران»، وب‌سایت خشت آذین‌فام.
  22. . «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سپهر سفالین نیرومند.
  23. . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.
  24. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  25. . جامع و طالب‌زاده، «بررسی مؤلفة هشتی در معماری ایرانی (بررسی حس تعلق مکان)»، 1395ش، ص2-3.
  26. . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، 1394ش، ص4.
  27. . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس.
  28. . حسینی‌جوادی و نیک‌فال‌آذر، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»، 1394ش، ص9-8.
  29. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  30. . خلاق‌دوست، معروفی، «گونه‌شناسی الگوی هشتی در معماری مسکن درون‌گرای ایران (اصفهان، یزد، کاشان)»، 1399ش، ص48.
  31. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  32. . حسین‌پور، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»، وبلاگ یک هنر، دو معماری.
  33. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  34. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  35. . حسین‌پور، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»، وبلاگ یک هنر، دو معماری.
  36. . حسین‌پور، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»، وبلاگ یک هنر، دو معماری.
  37. . چلونگریان و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائه راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر. اصفهان)»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.
  38. . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس.
  39. . «واژه نامه معماری سنتی ایران»، وب‌سایت خشت آذین‌فام.
  40. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  41. . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.
  42. . چلونگریان و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائه راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.
  43. . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.
  44. . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.
  45. . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس.
  46. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  47. . حسین‌پور، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»، وبلاگ یک هنر، دو معماری.
  48. . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، 1394ش، ص7.
  49. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  50. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  51. . «تعادل و توازن در معماری ایران»، وب‌سایت همیارناظر.
  52. . حسینی‌جوادی و نیک‌فال‌آذر، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»، 1394ش، ص9-8.
  53. . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.
  54. . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، 1394ش، ص4.
  55. . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.
  56. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  57. . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، 1394ش، ص7-6.
  58. . لاریجانی و صالحی، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، 1394ش، ص7-6.
  59. . «هشتی و چهار نمونه برجسته آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس.
  60. . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.
  61. . «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه.
  62. . «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزه وزیری یزد.
  63. . حسینی‌جوادی و نیک‌فال‌آذر، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»، 1394ش، ص9-8.
  64. . مسایلی، «نقشه پنهان به‌مثابه دست‌آورد باورهای دینی در مسکن سنتی کویری ایران»، 1388ش، ص32.
  65. . اسمی‌خانی، «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سویلیکا.
  66. . جامع و طالب‌زاده، «بررسی مؤلفه هشتی در معماری ایرانی (بررسی حس تعلق مکان)»، 1395ش، ص2-3.
  67. . مسایلی، «نقشه پنهان به‌مثابه دست‌آورد باورهای دینی در مسکن سنتی کویری ایران»، 1388ش، ص32.
  68. . مسایلی، «نقشه پنهان به‌مثابه دست‌آورد باورهای دینی در مسکن سنتی کویری ایران»، 1388ش، ص32.
  69. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره.
  70. . چلونگریان و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائه راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.
  71. . چلونگریان و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائه راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.
  72. . «انواع معماری هشتی»، وب‌سایت چهارسو.
  73. . «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن.
  74. . کریمی، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر.
  75. . پارسی، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید.
  76. . «مقایسه معماری خانه‌های سنتی و مدرن ایرانی»، وب‌سایت شیشة هوشمند.
  77. . «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره

منابع

  • اسمی‌خانی، سارینا، «هشتی در معماری ایرانی»، وب‌سایت سویلیکا، تاریخ بازدید: 12 بهمن 1403ش.
  • «انواع معماری هشتی»، وب‌سایت چهارسو، تاریخ بازدید: 13 بهمن 1403ش.
  • پارسی، فرامرز، «فضای ورودی در معماری ایرانی»، وب‌سایت عمارت خورشید، 9 مارس 2019.
  • پیرنیا، محمدکریم، آشنایی با معماری اسلامی ایران، تهران، سروش دانش، 1384ش.
  • «تعادل و توازن در معماری ایران»، وب‌سایت همیارناظر، تاریخ درج مطلب: 7 دسامبر 2023.
  • جامع، سحر و طالب‌زاده، مریم، «بررسی مؤلفۀ هشتی در معماری ایرانی (بررسی حس تعلق مکان)»، دومین کنفرانس سالانۀ پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، 1395ش.
  • چلونگریان، رامین و دیگران، «بررسی الگوهای معماری ورودی درخانه‌های سنتی ایرانی و ارائۀ راهبرد در بقای ورودی خانه‌های معاصر (خانه‌های شهر اصفهان)»، وب‌سایت پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، 1394ش.
  • حسین‌پور، احسان، «نقش هشتی در نوررسانی به ساختمان»، وبلاگ یک هنر؛ دو معماری، تاریخ درج مطلب: 5 مهر 1394ش.
  • حسینی‌جوادی، میراحسان، نیک‌فال‌آذر، سارا، «بازشناسی فرهنگ محرمیت و تاثیر آن بر کالبد معماری»، کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، دورۀ برگزاری1، 1394ش.
  • خلاق‌دوست، متین و معروفی، حسام، «گونه‌شناسی الگوی هشتی در معماری مسکن درون‌گرای ایران (اصفهان، یزد، کاشان)»، شباک، شمارۀ4، دورۀ 6، 1399ش.
  • «عناصر به کار رفته در خانه‌های سنتی یزد: هشتی»، وب‌سایت کتابخانه و موزۀ وزیری یزد، تاریخ درج مطلب: 17 آذر 1399ش.
  • کریمی، فاطیما، «حفظ حریم محارم خانه با ایجاد هشتی در خانه‌های تاریخی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ا آبان 1402ش.
  • لاریجانی، ساسان و صالحی، الهام، «بررسی شکل‌گیری و عملکرد عنصر هشتی در معماری ایرانی اسلامی»، دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در عمران، معماری و شهرسازی، استانبول- ترکیه، زمستان1394ش.
  • محمدی، سیده‌سارا، «گرمابه‌ها، عناصر کالبدی و تزئینات»، پژوهش‌های مرمت و مطالعات معماری ایرانی اسلامی، سال سوم، شمارۀ 9، زمستان 1399ش.
  • مسایلی، صدیقه، «نقشۀ پنهان به‌مثابۀ دست‌آورد باورهای دینی در مسکن سنتی کویری ایران»، هنرهای زیبا، شمارۀ37، 1388ش.
  • معین، محمد، فرهنگ معین، وب‌‌‌سایت واژه‌‌‌یاب، تاریخ بازدید: 10 بهمن 1403ش.
  • «مقایسۀ معماری خانه‌های سنتی و مدرن ایرانی»، وب‌سایت شیشۀ هوشمند، تاریخ درج مطلب: 28 می‌‌‌‌2024.
  • «هشتی ایرانی را به ورودی خانه‌های امروزی بیاورید»، وب‌سایت چیدانه، تاریخ درج مطلب: 17 شهریور 1394ش.
  • «هشتی خانه‌های قدیمی (ورودی هشتی‌شکل)»، وبلاگ آرچی‌لرن، تاریخ بازدید: 12 بهمن 1403ش.
  • «هشتی و چهار نمونۀ برجستۀ آن در معماری ایران»، وب‌سایت هستی‌آفیس، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1403ش.
  • «هشتی‌خانه (هشتی در معماری خانه‌های قدیمی ایرانی)»، وب‌سایت هیربدنگاره، تاریخ بازدید: 13 بهمن 1403ش.
  • «واژه نامۀ معماری سنتی ایران»، وب‌سایت خشت آذین‌فام، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1403ش.