لباس مردان کرد: تفاوت میان نسخه‌ها

نمایش تاریخچه به صورت تعاملی

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:Sheikh Mahmoud - Kurdistan's King.jpg|جایگزین=لباس کردی|بندانگشتی|شیخ محمود برزنجی، (۱۹۱۸–۱۹۲۲ میلادی) در تن‌پوش کردی مردانه]]
 <big>'''لباس مردان کرد؛'''</big> پوشش مردان در مناطق کردنشین.
@@ خط ۱۶: / خط ۱۷: @@
 ===سربند===
 به سربند مردان کرد «سَروِن» گفته می‌شود که به‌دور عرقچین یا کلاه مخروطی بسته می‌شود. سربندهای مردان کرد متنوع است و همگی دارای ریشه هستند.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص97.</ref>
 ====رشتی====
+[[پرونده:A group of Kurdish men with traditional clothing at Hawraman, Kurdistan.jpg|جایگزین=رشتی کردستان|بندانگشتی|گروهی از مردهای کرد با لباس کردی در هورامان]]
 سربندی است راه‌راه از جنس ابریشم که از قدیم میان کردهای ایران و عراق رایج بوده است. رشتی دارای رنگ‌ها و اندازه‌های مختلفی است و معمولاً هر منطقه، رشتی مخصوص خود را دارد. رشتی به‌رنگ‌های سیاه و خاکستری (رش‌بازک)، سیاه و قرمز (سورمور) و سیاه و سبز (سیدانه) دیده می‌شود.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص98.</ref>
 ====مِزَرَه====
@@ خط ۳۴: / خط ۳۶: @@
 ===کُله‌بال===
 پوششی مخصوص چوپانان که از نمد تهیه شده و روی شانه‌ها قرار می‌گیرد.<ref> [https://www.kurdpress.com/news/6114/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7 «لباس کردی؛ نماد فرهنگ و اصالت کردها»، خبرگزاری کردپرس.]</ref>
 ===پیراهن===
+[[پرونده:Traditional Kurdish Clothing - Kurdish national Costumes.jpg|جایگزین=لباس کردی مردانه|بندانگشتی|پوشش کردی (برگیز) با چوخک و لَوَندی - شمال کردستان]]
 پیراهن مردان کرد دارای سنبوسه است و در بعضی مواقع، به‌جای سنبوسه، دستمالی به‌دور آستین خود می‌بندند. یقۀ پیراهن گرد و قد لباس معمولی است. جادکمه‌های این پیراهن، در قسمت پهلوی گردن یا در جلوی گردن، تعبیه شده است. سنبوسه‌های آستین به دو روش دوخته می‌شود: روش اول که سنبوسۀ آن شبیه پیراهن زنان کردستان است، از وسط قد آستین شروع می‌شود و قدی بلند‌تر از خود پیراهن دارد. در نوع دوم نیز سنبوسه‌ها از زیر بغل پیراهن شده شده و قد آن هم‌اندازۀ قد پیراهن است.<ref>یاوری، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، 1396ش، ص12.</ref>
 ===کت===
@@ خط ۵۶: / خط ۵۹: @@
 ===جاش‌کوش===
 کشاورزان و چوپانان از این نوع کفش استفاده می‌کنند. رویۀ آن از چرم قرمز و ضخیم و لایۀ زیرین آن از یک لایۀ لاستیکی ضخیم و چرمی تهیه می‌شود. در قسمت بالای پنجۀ این نوع کفش، بند و قلابی برای بستن تعبیه شده است. این نوع کفش بیشتر در روستاها استفاده می‌شود.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص111.</ref>
-===خامینه====
+===خامینه===
 این کفش از چرم خالص تهیه شده و برای ساخت آن معمولاً از پوست سر گاو استفاده می‌شود. خامینه از ساده‌ترین کفش‌های چرمی مردان کرد است که به کمک رشته‌هایی به پا بسته می‌شود. نام دیگر این کفش، «پِلا» است.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص112. </ref>
 ===زهاوی===
@@ خط ۶۷: / خط ۷۰: @@
 جنس گیوه‌های مردان کرد از چرم بوده و فقط قسمت جلوی کفش و رویۀ پنجه با نخ‌های رنگی بافته می‌شود. گاهی نیز برای زیباترشدن گیوه، منگوله‌های کوچکی به آن آویزان می‌کنند.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص112.</ref>
 ==پوشاک تابستانی مردان کرد==
-پوشاک تابستانی مردان کرد از لحاظ شکل و شمایل با پوشاک زمستانی آن‌ها تفاوتی ندارد؛ اما در آذربایجان غربی بعضی از ایل‌ها پوشش تابستانی مخصوص به‌خود را دارند که شامل شلوار راسته و کت است:<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref>
+پوشاک تابستانی مردان کرد از لحاظ شکل و شمایل با پوشاک زمستانی آن‌ها تفاوتی ندارد؛ اما در آذربایجان غربی بعضی از ایل‌ها پوشش تابستانی مخصوص به‌خود را دارند که شامل شلوار راسته و کت است.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref>
 ===شلوار===
 شکل عمومی شلوار تابستانی بدین گونه است که قسمت پهلوی دو ساق شلوار یک تکه بوده، از یک طرف دمپا بالا می‌رود و پس از اندازه‌گیری قد مناسب، به‌طرف دیگر ساق پا می‌رود. ساق‌های بیرونی شلوار از دو طرف به ساق‌های داخلی دوخته می‌شود و به قسمت کمر آن لیفه می‌دهند. همچنین برای تزیین، دمپای شلوار را به‌کمک نخ رنگی به پهنای سه انگشت می‌دوزند. این نوع شلوار از پارچه‌های نازک و راه‌راه تهیه می‌شود.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref>
 ===کت===
-شکل کت مردان کرد ساده است و اطراف آن از قسمت راست به پایین دارای برش است. روی لبه‌های کت از قسمت کمر تا نزدیک پشت گردن چرخ‌دوزی شده است. قسمت پهلوها، پشت و لبۀ آستین کت را چاک می‌دهند. این کت بدون آستر است و برخی از مردان ایل آذربایجان غربی، کت تابستانی را روی کت دیگر می‌پوشند.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref>
+شکل کت مردان کرد ساده است و اطراف آن از قسمت راست به پایین دارای برش است. روی لبه‌های کت از قسمت کمر تا نزدیک پشت گردن چرخ‌دوزی شده است. قسمت پهلوها، پشت و لبۀ آستین کت را چاک می‌دهند. این کت بدون آستر است و برخی از مردان ایل آذربایجان غربی، کت تابستانی را روی کت دیگر می‌پوشند.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref> مردان کرد ساکن کردستان و کرمانشاه نیز برای پوشش تابستانی خود از پارچه‌های روشن‌تر و نازک‌تر استفاده می‌کنند.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref>
-مردان کرد ساکن کردستان و کرمانشاه نیز برای پوشش تابستانی خود از پارچه‌های روشن‌تر و نازک‌تر استفاده می‌کنند.<ref>مجیدی، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، 1389ش، ص123.</ref>
 ==ویژگی‌های لباس‌های مردان کرد==
-بیشتر لباس‌های محلی کردی به‌دلیل کوهستانی بودن مناطق کردنشین، گشاد هستند تا رفت‌وآمد میان کوه‌ها و مسیر‌های سخت و دشوار، برای آن‌ها آسان باشد. رنگ، طرح و مدل هر یک از اجزای لباس مردان، متناسب با شرایط آب‌وهوایی و موقعیت استفاده از آن به‌هنگام کار یا در مراسم‌ها و جشن‌ها متفاوت است. تنوع رنگ از برجسته‌ترین خصوصیات لباس کردی است؛ چرا‌که طبیعت زیبا و رنگارنگ مناطق کردنشین، الهام‌بخش طراحی پارچه‌های کردی است. لباس‌های کردی مردانه با وسایل تزیینی بسیاری آراسته می‌شود. در گذشته مردان کرد برای خوش‌بو کردن لباس‌های خود از گل‌های معطر استفاده می‌کردند که امروزه نیز استفاده از گل‌های خوش‌بو، برای تزیین لباس بین مردان، متداول است.<ref> [https://www.kurdpress.com/news/6114/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7 «لباس کردی؛ نماد فرهنگ و اصالت کردها»، خبرگزاری کردپرس.]</ref>
+بیشتر لباس‌های محلی کردی به‌دلیل کوهستانی بودن مناطق کردنشین، گشاد هستند تا رفت‌وآمد میان کوه‌ها و مسیر‌های سخت و دشوار، برای آن‌ها آسان باشد. رنگ، طرح و مدل هر یک از اجزای لباس مردان، متناسب با شرایط آب‌وهوایی و موقعیت استفاده از آن به‌هنگام کار یا در مراسم‌ها و جشن‌ها متفاوت است.
+تنوع رنگ از برجسته‌ترین خصوصیات لباس کردی است؛ چرا‌که طبیعت زیبا و رنگارنگ مناطق کردنشین، الهام‌بخش طراحی پارچه‌های کردی است. لباس‌های کردی مردانه با وسایل تزیینی بسیاری آراسته می‌شود. در گذشته مردان کرد برای خوش‌بو کردن لباس‌های خود از گل‌های معطر استفاده می‌کردند که امروزه نیز استفاده از گل‌های خوش‌بو، برای تزیین لباس بین مردان، متداول است.<ref> [https://www.kurdpress.com/news/6114/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7 «لباس کردی؛ نماد فرهنگ و اصالت کردها»، خبرگزاری کردپرس.]</ref>
 ==تأثیر موقعیت جغرافیایی بر لباس مردان کرد==
-پوشاک محلی اقوام کرد دارای باورها و قوانین واحدی است که تمام افراد قوم به آن پایبند هستند. لباس‌های سنتی مردان در چهار منطقۀ کردستان، کرمانشاه، ایلام و آذربایجان غربی شبیه هم است که جنس و رنگ آن‌ها ارتباط مستقیمی با طبیعت اطراف دارد.
+پوشاک محلی اقوام کرد دارای باورها و قوانین واحدی است که تمام افراد قوم به آن پایبند هستند. لباس‌های سنتی مردان در چهار منطقۀ کردستان، کرمانشاه، ایلام و آذربایجان غربی شبیه هم است که جنس و رنگ آن‌ها ارتباط مستقیمی با طبیعت اطراف دارد. پوشش مردان کرد در زمان حاضر، نشان می‌دهد که تغییرات مکانی، اقلیمی و آب‌وهوایی و تأثیرپذیری از فرهنگ‌های مجاور، باعث دگرگونی شکل سنتی و یا حذف برخی از اجزای پوشاک مردان شده است مثلاً خامینه، اورسی و زهاوی که از کفش‌های مخصوص منطق کوهستانی و مزارع بودند، به‌مرور از پوشش مردان کنار گذاشته شد و امروزه تنها از کلاش استفاده می‌شود.<ref> [https://www.ricac.ac.ir/news/4280/%D8%AA%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D9% «تنوع اقلیمی  عاملی مؤثر در گوناگونی پوشاک مناطق کردنشین است»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
-پوشش مردان کرد در زمان حاضر، نشان می‌دهد که تغییرات مکانی، اقلیمی و آب‌وهوایی و تأثیرپذیری از فرهنگ‌های مجاور، باعث دگرگونی شکل سنتی و یا حذف برخی از اجزای پوشاک مردان شده است مثلاً خامینه، اورسی و زهاوی که از کفش‌های مخصوص منطق کوهستانی و مزارع بودند، به‌مرور از پوشش مردان کنار گذاشته شد و امروزه تنها از کلاش استفاده می‌شود.<ref> [https://www.ricac.ac.ir/news/4280/%D8%AA%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D9% «تنوع اقلیمی  عاملی مؤثر در گوناگونی پوشاک مناطق کردنشین است»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
 ==پانویس==
@@ خط ۸۹: / خط ۹۲: @@
 *مجیدی، هه‌تاو، بررسی تطبیقی پوشاک و زیورآلات کردی مناطق کردنشین ایران، پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد، تهران، دانشکده هنرهای تجسمی دانشگاه الزهرا، 1389ش.
 *یاوری، حسین، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، تهران، آذر، 1396ش.
-[[رده: ویکی‌رز]]