بدزبانی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:بدزبانی.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|نمونه‌ای از مشاجرع خیابانی در شهر تهران]]

بدزبانی عینی‌ترین گونۀ خشونت زبانی است که با هدف تحقیر و تضعیف اعتمادبه‌نفس مخاطب به کار گرفته می‌شود. بدزبانی نشانۀ افول ارزش‌های اخلاقی و بیانگر کاربرد خشونت در جامعه است. این آفت زبانی، فرد مبتلا را از جامعۀ پیرامون خود فاصله می‌دهد. بدزبانی علاوه بر آسیب‌های اجتماعی دنیوی، در حیات اخروی انسان نیز اثر سوء می‌گذارد. دین اسلام، انسان را از این رذیلۀ اخلاقی نهی کرده است.

بدزبانی یعنی بدگویی، سَب، دشنام، فحش، ناسزا، هتاکی، دشنام‌گویی و فحاشی.<ref>[https://vajehyab.com/?q=%D8%A8%D8%AF%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C فرهنگ مترادف و متضاد، ذیل واژۀ بدزبانی، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> همچنین ژاژخایی، هرزه‌سرایی، بددهنی، تندی و تیزی کردن،<ref>[https://vajehyab.com/?q=%D8%A8%D8%AF%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C دهخدا ، لغت‌نامه، ذیل واژه بدزبانی، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref>  هَرزه‌دَرایی،<ref>  .  [https://abadis.ir/fatofa/%D8%A8%D8%AF%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C/ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه بدزبانی، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref>  خوار و ضعیف شمردن، از دیگر معانی بدزبانی است.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج1، ص984.</ref> بدزبانی در اصطلاح عبارت است از آشكاركردن امور ناپسند با کلمات صريح.<ref>نراقي، جامع السعادات، بي‌تا، ج1، ص351.</ref>  

صدا کردن افراد با نام حیوانات مانند الاغ و گاو یا بعضی از اشیاء مانند سیب‌زمینی، گلابی و آشغال همگی در گسترۀ بدزبانی جای دارد.

گاهی بدزبانی، به نسبت دادن لقب ناشایست مانند کودن، احمق، بی‌شعور و بزدل گسترش می‌یابد.

طبق تحقیقات انجام‌شده میزان تحصیلات والدین، زمان طی شده در گیم‌نت‌ها، کافه‌ها، کوچه و خیابان در بدزبانی و دشنام دادن مؤثر است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1541849709-9735-26-3.pdf ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی ناسزاگویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهر دشت»، 1396ش، ص75.]</ref> احساس کمبود و حقارت درونی <ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/156453/%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%B4 رحیمی، «بررسی ریشه‌های فحاشی و دشنام‌گویی در تاریخ ایران»، وب‌سایت مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و گمنامی در فضای مجازی یا هویت جعلی و بی‌اعتمادی افراد به یکدیگر از دیگر عوامل بدزبانی است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1541849709-9735-26-3.pdf ضمیری بلسبنه و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی ناسزا گویی در گفتار به مثابۀ یک پادفرهنگ پژوهشی در سطح شهردشت»، 1396ش، ص74و 77.]</ref>

به‌عقیدۀ امام علی، خداوند، بهشت را بر کسی که با بی‌حیایی و بی‌آبرویی مرتکب بدزبانی شود، حرام کرده است؛ چرا که او باکی ندارد که چه به‌ زبان می‌آورد و چه می‌شنود.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/2/323/%D8%B1%D8%A3%D9%8A%D8%AA%D9%85 کلینی، اصول كافي، 1362ش، ج2، ص323.]</ref>  سعد بن معاذ کسی بود که هفتاد هزار فرشته او را تشییع کردند و پیامبر خدا بر جنازه‌اش نماز خواند؛ اما به گفتۀ رسول خدا به خاطر بدزبانی نسبت به خانواده‌اش در بهشتی‌بودن وی تردید است.<ref>دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج4، ص340.</ref>  

*کنترل خشم و ناراحتی

در آموزه‌های اسلام، بدزیانی پذیرفته نیست و هر دو طرف دشنام به تعزیر محکوم می‌شوند.<ref>  .[http://ensani.ir/file/download/article/20140706123705-9580-43.pdf باقری و صادقی، «قصاص کلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی،1392ش، ص35.]</ref> حکم توهین و دشنام در فقه امامیه تعزیر است و در تمام مذاهب اهل سنت این صفت را که باعث تحقیر فرد مقابل می‌شود، قبیح دانسته و مورد مذمت قرار داده‌اند و مرتکب آن را مستلزم تعزیر می‌دانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/downloadpdf/1621410?useraccept=false ابراهیمان و صدیقی،«کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، 1398ش، ص245.]</ref>  

مراجع تقلید به اتفاق، توهین به مقدسات اهل سنت را جایز نمی‌دانند.<ref>[https://shoaresal.ir/fa/news/243493/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9-%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84- «نظر مراجع تقلید در مورد توهین به مقدسات اهل سنت»، وب‌سایت خبری- تحلیلی شعارسال]</ref> آیت‌الله خامنه‌ای حرمت این اهانت‌ها را شامل زنان همۀ پیامبران به‌خصوص پیامبر اسلام می‌داند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/97482/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88-%D9%87%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D9%86% «آیت‌الله خامنه‌ای: توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است»، خبرگزاری تحلیلی ایران.] </ref>  

توهین و بدزبانی که حیثیت معنوی افراد را نشانه می‌رود، در حقوق کیفری ایران جرم محسوب می‌شود. هرگونه فحاشی که شامل رفتار، گفتار، نوشتار و اشاره می‌شود به ‌نحوی که باعث پایین آمدن شأن و منزلت یا خوار و خفیف کردن فرد و خدشه وارد شدن به‌ موقعیت مخاطب شود، ازنظر قانون‌گذار مستوجب تعزیر است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/downloadpdf/1621410?useraccept=false ابراهیمان و صدیقی،«کیفر توهین و دشنام اشخاص از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی و حقوق ایران و افغانستان»، 1398ش،ص254] . </ref>