حیا در اندیشه محمدتقی مصباح یزدی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''حیا در اندیشه محمدتقی مصباح یزدی'''</big>؛ احساس شرمساری از رفتار ناپسند در اندیشه آیت‌الله مصباح یزدی.<br>
<big>'''حیا در اندیشه محمدتقی مصباح یزدی'''</big>؛ احساس شرمساری از رفتار ناپسند در اندیشه آیت‌الله مصباح یزدی.<br>


حیا در اندیشه آیت‌الله مصباح یزدی ویژگی فطری و روان‌شناختی است که فرد را از رفتارهای ناپسند در برابر دیگران باز می‌دارد. او تفاوت حیا و خجالت را در این می‌داند که حیا به اصلاح رفتار و اخلاق می‌پردازد، در حالی که خجالت ناشی از ترس از آشکار شدن عیوب است. حیا در اندیشۀ وی، با ایمان ارتباط دارد و فقدان آن می‌تواند به سقوط اخلاقی منجر شود. این ویژگی در فرهنگ دینی فضیلت اخلاقی است و موجب توبه و بازگشت به خداوند می‌شود. تکرار گناه می‌تواند احساس حیا را کاهش دهد.
حیا در اندیشه آیت‌الله مصباح یزدی ویژگی فطری و روان‌شناختی است که فرد را از رفتارهای ناپسند در برابر دیگران باز می‌دارد. او تفاوت حیا و خجالت را در این می‌داند که حیا به اصلاح رفتار و اخلاق می‌پردازد، در حالی که خجالت ناشی از ترس از آشکار شدن عیوب است. [[حیای زن|حیا]] در اندیشۀ وی، با ایمان ارتباط دارد و فقدان آن می‌تواند به سقوط اخلاقی منجر شود. این ویژگی در فرهنگ دینی فضیلت اخلاقی است و موجب توبه و بازگشت به خداوند می‌شود. تکرار گناه می‌تواند احساس حیا را کاهش دهد.


==تعریف حیا==
==تعریف حیا==
خط ۴۳: خط ۴۳:
از دیدگاه مصباح یزدی، ارزش حیا بستگی به چند عامل دارد. نخست اینکه، درجه زشتی عمل، دوم اینکه تا چه اندازه فرد به زشتی آن عمل توجه دارد، و سوم اینکه عمل زشت در مقابل چه کسی انجام می‌شود.
از دیدگاه مصباح یزدی، ارزش حیا بستگی به چند عامل دارد. نخست اینکه، درجه زشتی عمل، دوم اینکه تا چه اندازه فرد به زشتی آن عمل توجه دارد، و سوم اینکه عمل زشت در مقابل چه کسی انجام می‌شود.


افرادی که ایمان ضعیفی دارند و توجه کافی به حضور خدا در زندگی‌شان ندارند، معمولاً از خداوند خجالت نمی‌کشند. حیا زمانی به وجود می‌آید که انسان بداند کسی عمل زشت او را مشاهده می‌کند. اگرچه انسان به این حقیقت آگاه است که خداوند در همه‌جا حاضر است، اما اگر به درستی این حضور را درک نکند، ممکن است از انجام گناه خجالت نکشد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/84021/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA «اخلاق و عرفان اسلامی؛ تفاوت حیا با خجالت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
افرادی که ایمان ضعیفی دارند و توجه کافی به حضور خدا در زندگی‌شان ندارند، معمولاً از خداوند خجالت نمی‌کشند. [[حیا در اندیشه مرتضی مطهری|حیا]] زمانی به وجود می‌آید که انسان بداند کسی عمل زشت او را مشاهده می‌کند. اگرچه انسان به این حقیقت آگاه است که خداوند در همه‌جا حاضر است، اما اگر به درستی این حضور را درک نکند، ممکن است از انجام گناه خجالت نکشد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/84021/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AE%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%AA «اخلاق و عرفان اسلامی؛ تفاوت حیا با خجالت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


از نظر مصباح یزدی هرچه انسان بیشتر به عظمت خدا توجه داشته باشد و حضور او را در زندگی خود درک کند، هنگام ارتکاب به اعمال زشت بیشتر از خدا خجالت خواهد کشید. معمولاً انسان برای کسانی که موقعیت اجتماعی بالاتری دارند، خجالت می‌کشد. اما در مقابل کسانی که موقعیت اجتماعی پایین‌تری دارند یا دوستان نزدیکش، این احساس کمتر وجود دارد. برخی حتی از اینکه کودکانی از رفتار ناپسند آنها باخبر شوند، خجالت می‌کشند، ولی از اینکه خداوند آن را ببیند، احساس شرم نمی‌کنند؛ این نشان‌دهنده عدم درک کامل عظمت خداوند است.
از نظر مصباح یزدی هرچه انسان بیشتر به عظمت خدا توجه داشته باشد و حضور او را در زندگی خود درک کند، هنگام ارتکاب به اعمال زشت بیشتر از خدا خجالت خواهد کشید. معمولاً انسان برای کسانی که موقعیت اجتماعی بالاتری دارند، خجالت می‌کشد. اما در مقابل کسانی که موقعیت اجتماعی پایین‌تری دارند یا دوستان نزدیکش، این احساس کمتر وجود دارد. برخی حتی از اینکه کودکانی از رفتار ناپسند آنها باخبر شوند، خجالت می‌کشند، ولی از اینکه خداوند آن را ببیند، احساس شرم نمی‌کنند؛ این نشان‌دهنده عدم درک کامل عظمت خداوند است.
خط ۶۳: خط ۶۳:
==حیای مذموم==
==حیای مذموم==


حیا از دیدگاه مصباح یزدی زمانی مذموم است که در موقعیت‌هایی مانند روابط زناشویی که شرع آن را مجاز می‌داند، مانع از انجام تکالیف شرعی شود. در چنین مواقعی، احساس خجالت بی‌مورد نه‌تنها مفید نیست بلکه ناپسند و غیر قابل قبول است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/2225/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%AD%D8%AB%D9%89-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AD%DB%8C%D8%A7 «بحثى پیرامون حیا»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>
حیا از دیدگاه مصباح یزدی زمانی مذموم است که در موقعیت‌هایی مانند روابط زناشویی که شرع آن را مجاز می‌داند، مانع از انجام تکالیف شرعی شود. در چنین مواقعی، احساس خجالت بی‌مورد نه‌تنها مفید نیست؛ بلکه ناپسند و غیرقابل قبول است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/2225/%D8%AF%D8%B1%D8%B3%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85%D8%A8%D8%AD%D8%AB%D9%89-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AD%DB%8C%D8%A7 «بحثى پیرامون حیا»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>


==تمایز حیا در فرهنگ اسلامی و غربی==
==تمایز حیا در فرهنگ اسلامی و غربی==